CIDADANÍA vs CIVICA

        Parece que estamos condenados –irremisiblemente- a vivir reformas (ou contrareformas) educativas cada vez que se produce un cambio de goberno. Nisto somos únicos. Con acordo ou sen el, poñemos todo patas arriba: contidos, organización, obxectivos, materias, denominacións, estrutura... ¡cada dous anos e medio!. Unha cifra de marca. Resulta difícil atopar algo similar no mundo. Refírome a unha media aproximada desde que aprobamos a Constitución de 1978. Parece delirante. Unha maquinación para tolear ó alumnado, pais e nais, profesorado, en definitiva, a toda a comunidade educativa.

        José Ignacio Wert, o novo ministro de educación, non quere pasar por menos. Aínda que non presenta unha lei nova de reforma educativa, na practica, estamos diante de cambios substanciais que afectarán de maneira profunda a todo o sistema.

        Non quero agora analizar as reformas anunciadas polo ministro na Comisión de Educación do Congreso dos Deputados. Tempo haberá. Limitareime a facer algunhas reflexións sobre a decisión de substituír a materia de Educación para a Cidadanía e os Dereitos Humanos por unha Educación Cívica e Constitucional.

        Sabíamos das intencións do PP. Foi un cabalo de batalla, antes durante e despois de aprobarse a súa implantación en 2006. Nas anteriores eleccións e nas últimas, Mariano Rajoy anunciou reiteradamente que a suprimiría. Iso era o que demandaban os sectores máis integristas, a súa desaparición pura e dura. Sen alternativa. Paulatinamente empezaron a escoitarse voces, bastante tímidas, de substituíla por unha materia menos “problemática”, máis “neutral”, menos “controvertida”.

        Pola súa procedencia, a socioloxía, polos seus estudios de opinión e os comentarios manifestados en diversos medios, Wert non parecía un integrista. E tirou pola vía da substitución. Si escoitamos ós que aplauden coas orellas veremos cales son os intereses que se acochan detrás da decisión. Algúns, os máis extremos, a xerarquía eclesiástica, as asociacións católicas, os sindicatos dereitistas, estaban pola supresión, sen máis miramento. Eran partidarios de dedicar eses tempos de relativismo moral e “doutrina socialista” ás matemáticas ou ás linguas, que falta fan...

        Nin uns nin outros pensan, por exemplo, no horario da relixión adoutrinadora cando suspiran por un mellor aproveitamento lectivo...

        A idea dunha materia como a anunciada, Educación Cívica e Constitucional, neutra, aséptica, despoxada de controversias, non é nova. Trátase, en definitiva, de retirar o que os centros concertados  relixiosos xa adaptaran ó seu ideario, é dicir, os modelos familiares, a pluralidade social, diversidade, dereitos das mulleres, igualdade, minorías, dereitos humanos, maneiras de vivir, e todo aquilo relacionado coas relacións interpersoais, sexualidade, anticonceptivos e demais asuntos da entreperna, que tanto preocupan a algúns.

        Á espera de coñecer con exactitude os contidos concretos, polo avanzado, os novos contidos serían temas xa abordados nas materias de sociedade, sobre todo, historia europea e valores constitucionais. Como anunciou o propio ministro, lonxe de  calquera tentación de adoutrinamento ideolóxico.

        A Conferencia Episcopal, a principal opositora á Educación para a Cidadanía e os Dereitos Humanos, xunto cos sectores máis ultracentristas, apresuráronse a aplaudir a decisión. Os mesmos que adoutrinan a diario, dentro e fora da escola, concertada ou non, os que añoran a imposición dos seus propios valores morais privados a todos, os que promoveron unha auténtica cruzada mediática e mobilizadora contra Cidadanía, os obxectores, aqueles que predicaron mesmo a desobediencia civil, están hoxe de parabéns. As súas teses e o seu apoio vese agora ben recompensado.

        Tal e como teño comentado e escrito[1], nesta cuestión, como noutras, somos unha auténtica anomalía histórica. A intolerancia está tan alentada desde institucións relixiosas e políticas que mesmo ignoramos as recomendacións internacionais que asinamos, do Consello de Europa, da UE, da UNESCO, da ONU, en relación coa cidadanía democrática e os dereitos humanos desde hai xa moitos anos.

        Federico Mayor Zaragoza afirma que “a aprendizaxe da democracia é a pedagoxía da paz”. Si excluímos os asuntos “controvertidos”, “problemáticos” da escola, estaremos anulando a capacidade crítica do alumnado. Ou acaso a democracia, a paz, a dignidade, a desigualdade, a inxustiza, a non discriminación, a liberdade... non son temas controvertidos?. E si nos referimos ás actitudes, ós valores, ou ás normas ?.

        Si por adoutrinamento  entendemos o conxunto de medidas e de prácticas educativas, e de propaganda, usadas polas elites sociais dominantes como medio de control social[2], as reformas, mellor dito, as contrareformas, anunciadas por José Ignacio Wert, particularmente, a supresión da materia de Educación para a Cidadanía e os Dereitos Humanos para substituíla por unha Educación Cívica e Constitucional “neutra” ten, tamén, unha clara intencionalidade ideolóxica xa que, baixo unha aparencia de neutralidade educativa, acóchase sempre un código ético, explícito ou non. Do que se trata é de saber si ese código que sustenta ese modelo educativo é o mínimo común denominador para convivir en democracia, as virtudes cívicas, ou se trata, polo contrario, dun código moral privado de crenzas, costumes e tradicións a impoñer ó conxunto da sociedade.

---

[1] Vid. Dios Diz., M. (2010): La paz como cultura: fontes e recursos dunha pedagoxía para a paz. Editorial Milenio, Lleida.

[2] Vid. Wikipedia.

Un día escolar pola paz magnífico...

   Pasou o 30 de Xaneiro, Día Escolar pola Paz. E como dicimos en Galicia, pasou o día, pasou a romaría... pero non está de máis, lembralo.

   Temos que empezar por recoñecer que a idea dos Paraugas pola Paz foi excelente. Seguida con entusiasmo por moitos colexios e escolas infantís, nas aulas de plástica, especialmente, decoráronse centos deles. Tanto no acto que celebramos pola mañá na Casa de Rosalía de Castro, en Padrón, como pola tarde, no Auditorio da Cidade da Cultura, o traballo dos cativos e cativas, coas súas profes, foi magnífico. Tivemos ocasión de velo e de recoñecelo cos aplausos dun público entregado, pais e nais, sobre todo.

   Na Casa de Rosalía, nenos e nenas moi pequenos, de tres, catro e cinco anos,  acompañados polo seu profesorado, colocaron os seus paraugas, grandes, pequenos, cheos de cor, ó pé da Casa Museo, unha foto de familia, fantástica. No Salón de Actos poemas, cancións, representacións, das unitarias, do IES Camilo José Cela, do Xelmírez II de Santiago, da Asociación Ambar de Riveira. Un acto fermoso como poucos co patrocinio da Fundación Rosalía de Castro, coa súa presidenta á fronte, Helena Villar Janeiro, coa testemuña da concellala de educación, os medios, as teles, e as cámaras de fotos a todo gas...o paseo pola Horta da Paz un final estupendo para unha mañá soleada que acompañou.

   Pola tarde, o Auditorio da Cidade da Cultura vestiuse de cor e paraugas, nos accesos, no escenario, dos colexios de Vite II, López Ferreiro e Fontiñas, de alegría infantil, ó escoitar ó alumnado do IES Antón Fraguas tocar e cantar na apertura musical. O espazo cheo a rebentar, pais e nais, sobre todo, cámaras e flaxes, o concellal de educación, Angel Currás, a deputada Carme Adán e o deputado, Xaquín Fernández Leiceaga, profesorado, voluntariado...

   E foron subindo ó escenario, nenos e nenas, cos seus paraugas, con poemas, con peticións, con obriñas de teatro, e falamos, en representación do Seminario Galego de Educación para a Paz, do concello, e chegou o momento de Paúl Ríos, entrañable, humilde, modesto, como corresponde a un home de paz, clarificador, falou de Euskadi, agradeceu o Premio, dos amigos do Seminario Galego de Educación para a Paz, explicou o seu papel, sen protagonismos, facilitando, favorecendo, animando... a reconciliación, o acordo, a consulta, o diálogo, a forza da palabra, da persuasión, o insistencialismo.

   E clausurou Xoan Curiel, coa súa música, cos nenos e nenas facendo coros, un día fantástico para facer a paz de todos os días, grazas a todas e todos, parabéns.

   

30 de Enero, Día Escolar por la Paz: Aquí seguimos, como el primer día

        Son ya muchos años. Muchas cosas han cambiado desde 1985, cuando empezamos a promover la celebración en las aulas gallegas el Día Escolar por la Paz. Teníamos pelo. Menos años. La misma ilusión. Vvíamos los finales de la Guerra Fría, que era caliente en muchos lugares interpuestos. El Muro de Berlín no había caído. Nadie podía imaginar que lo haría en cuatro años. Ni siquiera Gorvachov. Cantábamos “El Bayon de la OTAN”, con la Trinca, rataplan, rataplan, rataplan..., los euromisiles occidentales apuntaban a la ya muy desteñida URSS, y la Educación para la Paz empezaba.

         El desarme, obviamente, estaba en el centro de nuestras preocupaciones, y los Derechos Humanos, siempre los Derechos Humanos, el currículum de la noviolencia, la Declaración Universal de 1948, precisamente, el mismo año en el que Mahatma Gandhi, moría asesinado, ¡qué paradoja!.  

         Llorenc Vidal, un inspector de educación mallorquín, desde mediados de los años ‘60, venía animando, con desigual fortuna, a colegios e institutos, a conmemorar, cada 30 de Enero, aquel magnicidio. Él fue el auténtico impulsor de las primeras celebraciones en España del DENYP (Día Escolar de la Noviolencia y la Paz). Nosotros simplemente lo seguimos.

         Éramos muy pocos, unos aquí y otros allá, como diría el poeta Manuel María, desparramados por la geografía gallega, promoviendo iniciativas alrededor de esta fecha, Suso Jares, Calo Iglesias, yo mismo, en Vigo, en Catoira, y muy pocos centros más. Sin embargo, desde mediados de los años ‘80, la celebración se fue extendiendo, había ya una reivindicación concreta, un llamamiento al profesorado, las primeras Unidades Didácticas, los primeros encuentros, conferencias, mesas redondas, talleres..., tímidamente el Día Escolar por la Paz empezaba a conocerse, poco a poco, sin apoyos, de manera voluntaria, el profesorado se sumaba, y no era fácil. Blandos, conciliadores, ingenuos, utópicos... era de lo mejor que nos llamaban.

         Habría que esperar a la Ley de Educación del ‘90, a la LOGSE, para que la Educación para la Paz pase a ser un eje transversal obligatorio del currículo. Fue un cambio radical, propiciado, obviamente, por el trabajo previo de muchos grupos y organizaciones como la nuestra, en el conjunto del Estado, entidades de educación e investigación para la paz, agrupadas hoy en AIPAZ, que nacen en aquellas mismas fechas, algunas alrededor del Movimiento de Objeción de Conciencia, el MOC y de la campaña anti-OTAN.

         La transversalidad, es decir, que los objetivos, contenidos, metodologías, actividades, de la Educación para la Paz, atraviesen e impregnen el currículo en todas direcciones y, sobre todo, la vida de los centros, se fue convirtiendo, quizás sin quererlo, en tangencialidad, es decir, tocaba el currículo, en un día, por ejemplo, el de la paz, y luego desaparecía. También, debemos reconocerlo, hubo escaso interés institucional por ella, se hizo muy poco en formación del profesorado, se veía con mucha desconfianza, y el balance final no fue especialmente positivo. Muchas expectativas y pocas nueces. Por eso, la Educación para la Ciudadanía y los Derechos Humanos, que recogía muchos de los contenidos transversales anteriores, se hizo materia diferenciada y con profesorado específico.

         Y la Conflictividad y la Violencia escolar se vió, por fin, como un problema. Y Jokin nos dejó a todos fríos, en Hondarribia. Era 2004. Y comenzaron en serio los Planes Integrales para la Mejora de la Convivencia Escolar, los Planes de Convivencia de Centro, los Observatorios, los Equipos de Mediación y Tratamiento de Conflictos.

         Y aquí estamos, a las puertas de un nuevo 30 de Enero, persistiendo en la importancia de la celebración, pero, sobre todo, de la incorporación diaria de la Educación para la Paz al currículo, en la prevención de las violencias, en el fomento de la convivencia, en el apoyo a los equipos de mediación y tratamiento de conflictos, a la igualdad de género, los derechos humanos, el diálogo y la interculturalidad, la justicia y la noviolencia, los valores cívicos y democráticos, la ciudadanía, objetivos con los que simbolizar -en un día- el trabajo de todo un año, de tantos años.

         El Seminario Gallego de Educación para la Paz, igual que hace 26 años, ofrece su colaboración al profesorado. En su web: www.sgep.org pueden encontrar numerosos recursos didácticos, propuestas, como la de los Paraguas por la Paz, una manera muy vistosa y lúdica de organizar las celebraciones de este 2012.

         Y como en años anteriores, ese día, el 30 de Enero, lunes, tenemos una cita con el alumnado de Padrón en la Huerta de la Paz de la Casa de Rosalía de Castro, y por la tarde, la tradicional ceremonia de entrega del Premio Portapaz, en esta ocasión, a Paul Ríos, portavoz de Lokarri, Red Ciudadana Vasca por el Acuerdo, la Reconciliación y la Consulta, artífice de la Conferencia de Paz de Aiete, que dió paso al final definitivo de las acciones armadas de ETA, probablemente la mejor noticia del 2011.

         Felicidades y gracias a todo el profesorado, al que sigue considerando que la Cultura de la Paz merece la pena, que los Derechos Humanos siguen de actualidad, que los valores cívicos y democráticos no son una moda, y que la convivencia escolar, se construye,  la construimos, cada día, y todos los días, con las manos juntas, nunca alzadas, que diría Federico Mayor Zaragoza. Gracias.

Manuel Dios Diz es maestro, licenciado en Geografía e Historia por la USC. Preside el Seminario Gallego de Educación para la Paz y dirige la Fundación Cultura de Paz en Galicia. Forma parte del Observatorio Estatal de la Convivencia Escolar.

Aquí seguimos, como o primeiro día...

30 de Xaneiro, Día Escolar pola Paz

Aquí seguimos, como o primeiro día

Manuel Dios Diz

    Son xa moitos anos. Moitas cousas teñen cambiado desde 1985, cando empezamos a promover a celebración nas aulas galegas do Día Escolar pola Paz. Tiñamos pelo. Menos anos. A mesma ilusión. Daquela viviamos os finais da Guerra Fría, que era quente en moitos lugares interpostos. O Muro de Berlín non caera. Ninguén podía imaxinar que o faría en catro anos. Nin sequera Gorvachov. Cantabamos o “Bayon da OTAN”, coa Trinca, rataplan, rataplan, rataplan..., os euromisís occidentais apuntaban a URSS, e a Educación para a Paz empezaba. O desarmamento, obviamente, estaba no centro das nosas preocupacións, e os Dereitos Humanos, sempre os Dereitos Humanos, a Declaración Universal de 1948, precisamente, o mesmo ano en que Mahatma Gandhi, morría asasinado, ¡que paradoxo!.

         Llorenc Vidal, un inspector de educación maiorquino, desde mediados dos anos ’60, viña animando, con desigual fortuna, a colexios e institutos, a conmemorar, cada 30 de Xaneiro, aquel magnicidio. El foi o auténtico impulsor das primeiras celebracións en España do DENYP (Día Escolar de la Noviolencia y la Paz). Nos simplemente o seguimos.

       Eramos moi poucos, uns aquí e outros acolá, como diría Manuel María, espallados pola xeografía galega, promovendo iniciativas arredor desta data, Suso Jares, Calo Iglesias, eu mesmo, en Vigo, en Catoira, e moi poucos centros máis. Sen embargo, desde mediados dos anos ’80, a celebración foise estendendo, había xa unha reivindicación concreta, un chamamento ó profesorado, as primeiras Unidades Didácticas, os primeiros encontros, conferencias, mesas redondas, obradoiros..., timidamente o Día Escolar pola Paz empezaba a coñecerse, pouco a pouco, sen apoios, de maneira voluntaria, o profesorado sumábase, e non era fácil. Brandos, conciliadores, inxenuos, utópicos... era do mellor que nos chamaban.

         Habería que esperar á Lei de Educación do ’90, á LOGSE, para que a Educación para a Paz pasase a ser un eixe transversal obrigatorio do currículum. Foi un cambio radical, propiciado, obviamente, polo traballo previo de moitos grupos e organizacións como a nosa, no conxunto do Estado, entidades de educación e investigación para a paz, agrupadas hoxe en AIPAZ, que nacen naquelas mesmas datas, algunhas arredor do Movemento de Obxección de Conciencia, o MOC e da campaña anti-OTAN.

         A transversalidade, é dicir, que os obxectivos, contidos, metodoloxías, actividades, da Educación para a Paz, atravesaran o currículum e a vida dos centros, en todas direccións, foise convertendo, quizais sen querelo, en tanxencialidade, é dicir, tocaba o currículum, nun día, por exemplo, o da paz, e logo desaparecía. Tamén houbo escaso interese institucional por ela, fíxose moi pouco en formación do profesorado, víase con moita desconfianza, o balance final non foi especialmente positivo. Moitas expectativas e poucas noces. Por iso, a Educación para a Cidadanía e os Dereitos Humanos, que recollía moitos dos contidos transversais anteriores, fíxose materia diferenciada e con profesorado específico.

         E a conflitividade e a violencia escolar veuse, por fin, como un problema. E Jokin deixounos a todos fríos, en Hondarribia. Era 2004. E comezaron en serio os Plans Integrais para a Mellora da Convivencia Escolar, os Plans de Convivencia de Centro, os Observatorios, os Equipos de Mediación e Tratamento de Conflitos.

         E aquí estamos, ás portas dun novo 30 de Xaneiro, persistindo na importancia da celebración, pero, sobre todo, da incorporación diaria da Educación para a Paz ó currículum, na prevención das violencias, no fomento da convivencia, no apoio ós equipos de mediación e tratamento de conflitos, igualdade de xénero, dos dereitos humanos, do diálogo e da interculturalidade, da xustiza e a nonviolencia, dos valores cívicos e democráticos, da cidadanía, obxectivos cos que simbolizar -nun día- o traballo de todo un ano, de tantos anos.

         O Seminario Galego de Educación para a Paz, igual que hai 26 anos, ofrece a súa colaboración ó profesorado. Na súa web: www.sgep.org podedes atopar numerosos recursos didácticos, propostas, como a dos Paraugas pola Paz, unha maneira moi vistosa e lúdica de organizar as celebracións deste 2012.

         E como en anos anteriores, ese día, o 30 de Xaneiro, luns, temos unha cita co alumnado de Padrón na Horta da Paz da Casa de Rosalía de Castro, e pola tarde, a tradicional cerimonia de entrega do Premio Portapaz, nesta ocasión, a Paul Ríos, voceiro de Lokarri, Rede Cidadá Vasca polo Acordo, a Reconciliación e a Consulta, artífice da Conferencia de Paz de Aiete, que dou paso ó remate definitivo das accións armadas de ETA, probablemente a mellor nova de 2011.

         Parabéns e grazas a  todo o profesorado galego, ó que segue a considerar que a Cultura da Paz merece a pena, que os dereitos humanos seguen de actualidade, que os valores cívicos e democráticos non son unha moda, e que a convivencia, constrúese,  construímola, cada día, e todos os días, tamén na escola, coas mans xuntas, nunca alzadas, que diría Federico Mayor Zaragoza. Grazas.

Manuel Dios Diz é mestre. Preside o Seminario Galego de Educación para a Paz e dirixe a Fundación Cultura de Paz en Galicia. Forma parte do Observatorio Estatal da Convivencia Escolar.

Cando a Nécora deixou de ser un marisco...

  

 Sei que o máis sensato sería calar. O máis prudente. Protexerse co típico (e tópico) "deixemos que a xustiza faga o seu traballo" ou "respectemos os tempos xudiciais", frases un millón de veces repetidas e coas que, en moitas ocasións, acochamos a covardía. Mais como a insensatez e a imprudencia, neste caso, son virtudes cívicas que cultivo e a cacería está a piques de consumarse, vou falar.
   Sobre o xuíz Baltasar Garzón Real téñense dito (e escrito) moitas cousas. Os que o coñecemos persoalmente, mesmo na proximidade, certamente, non somos imparciais. Temos datos, anécdotas, comentarios, risas, cánticos... que a maioría descoñece. Por iso, a obxectividade, esa máxica ubicación dos neutrais, a pureza anxelical, non vai con nós. Dicímolo abertamente. Somos subxectivos. Pódenos o afecto, o corazón, os sentimentos, a distancia curta.
   Pero escoitamos, lemos, mesmo a persoas que recoñecemos, que admiramos, comentarios diversos, ben e mal intencionados, resentidos, vingativos, técnicos, xurídicos, xente do común, laudatorios. Baltasar Garzón, para ben ou para mal, levanta paixóns. Ten amigos incondicionais e, desde logo, inimigos poderosísimos. Incansables. Dentro e fora da xudicatura, nas audiencias, no Supremo, na política, nos partidos. Algúns, revirados, outros envexosos, e unha maioría social, agradecida. ¡Mágoa de máis como el!.
   Para nós o xuíz Garzón é un home honrado e valente, de Torres, Xaén, de orixe moi humilde, coraxudo, incansable, comprometido ata os tuétanos coa xustiza, cos dereitos humanos, coa vida, inimigo do narcotráfico e da violencia, respectuoso coas vítimas da ditadura, inflexible coa corrupción, por iso ten o noso respaldo e o de tanta xente de ben, aquí e en todas partes. 
   Non é perfecto, erra, como calquera ser humano. Sen embargo, no seu horizonte, nada máis lonxe que a inxustiza ou a vulneración consciente de dereitos e liberdades. É unha referencia internacional. Admirado, recoñecido, o xuíz español máis laureado. Unha autoridade, un exemplo, na persecución dos crimes contra da Humanidade, innovador na defensa da idea da xustiza universal. O caso Pinochet foi, sen dúbida, o máis coñecido. Naquel preciso momento, cando ordena a detención do ditador chileno en Londres, decidimos concederlle por unanimidade o Premio Portapaz. Desde aquela é socio de honra do Seminario Galego de Educación para a Paz. No seu despacho, na Audiencia Nacional, o conservaba, alí o vimos, con Carmen Durán, amiga fiel, hoxe vicepresidenta da súa fundación.
   Agradecémoslle a Garzón a súa coherencia, as firmes conviccións xurídicas, políticas, humanas. Como tanta xente do común. As mulleres da Praza de Maio arxentinas, nais e aboas, ós demócratas chilenos. Galicia enteira, porque ten unha débeda eterna con Garzón. Practicamente todo o  realizado contra do narcotráfico nas nosas costas é obra del, mesmo o uso do patrimonio dos narcos para actividades de recuperación dos toxicomanos, desde o instante en que todo o mundo coñeceu que a Nécora era algo máis que un marisco sabrosísimo. E Oubiña, Sito Miñanco e os Charlíns... saíron do anonimato protector. 
   E as familias dos asasinados e paseados durante a Guerra Civil e o franquismo, máis de 100.000 persoas aínda nas cunetas, ¡en pleno século XXI!, ou a cidadanía que sinte repugnancia e indignación por tanto chourizo protexido polas urnas. Porque de ben nacidos é ser agradecidos.
   Admírano os medios xurídicos internacionais, as numerosas universidades que o recoñecen a cotío cos seus máximos galardóns e distincións.
   E o apoiamos entidades como a Plataforma Galicia con Garzón, da que formamos parte. Porque sabemos que os malvados o temen e o odian, delincuentes, narcotraficantes, terroristas, ditadores e corruptos. Tíñanllas gardadas. E os Mans Limpias, ¡que vergoña! e Falange Española y de las Jons. Tramas escuras. Conexións. Fíos directos coa envexa e o rancor.
   Solidarizámonos con Garzón, porque o merece, polo que representa e simboliza. A cacería remata. Botalo da carreira xudicial, o obxectivo. Todo parece minuciosamente urdido. A democracia, o sistema xudicial, están a proba. Resulta difícil de entender que o primeiro condenado da trama que el destapou, a Gurtel, poda ser o propio Baltasar Garzón. Vivir para ver...
   Sabe que non está só. Sinte o cariño. Das mulleres e homes de ben. Como remataba Manolo Rivas o seu Manifesto de apoio, aquel que limos na Praza do Obradoiro, o 25 de Setembro de 2009, así queremos  poñer hoxe o fin:

 "É un cruel sarcasmo que a única persoa imputada respecto dos crimes do réxime fascista español sexa xustamente o primeiro xuíz que se atreveu a investigar eses crimes. Estamos ante un episodio máis da Historia Universal da Infamia".

Grazas a ti, Baltasar, a Nécora, empezou a ser moito máis que un marisco...

30 de Xaneiro, Día Escolar pola Paz:Fuxir das rutinas

Cando nos achegamos a unha nova edición do Día Escolar da Nonviolencia e a Paz (DENYP), na súa denominación completa e tal como a acuñou Llorenç Vidal, alá por mediados os anos '60, en coincidencia co aniversario da morte violenta do Mahatma Gandhi, un 30 de Xaneiro de 1948, sempre nos asaltan as mesmas dúbidas. 

É verdade que a data foise consolidando co paso do tempo nos colexios e institutos, aínda que con tratamento desigual segundo os territorios e tamén en función dos niveis dos centros, non é igual o seguimento da celebración en educación infantil que en primaria ou en secundaria.

   Tamén é certo que nos Plans e nas programacións de centro e de aula, o 30 de Xaneiro, é unha data sinalada e recoñecida. Incluso as autoridades educativas do Estado e dalgunhas CC.AA. establecérona oficialmente e promoven a súa conmemoración. En Galicia, na actualidade, moi timidamente.

   Debemos recoñecer, así mesmo, que as cousas cambiaron moito en España, en Galicia, e no sistema educativo desde que o citado inspector mallorquino decidise impulsar esta efeméride. Unha data proclamada polas Nacións Unidas para celebrar cada 21 de Setembro e que aquí conviñemos, adaptándoa mellor ao noso calendario escolar, que tivera lugar, o 30 de Xaneiro.

   Particularmente, a educación para a paz, os valores cívicos e democráticos, os dereitos humanos, a violencia, a discriminación, a fame, a guerra, a desigualdade, a inxustiza... iso que chamamos os grandes problemas non resoltos da humanidade, non existían nin nos currículos nin na práctica educativa de mediados dos anos '60 e por bastantes anos aínda, agás honrosísimas excepcións. O propio concepto de Educación para a Paz, os seus contidos e metodoloxías, empezan a construírse nos '80 e será a lei do '90, a LOGSE, a que promova a súa incorporación como un eixo transversal obrigatorio, cun balance, visto en perspectiva, non moi satisfactorio, fundamentalmente pola deixación das autoridades educativas. Esa foi unha das razóns para que os seus contidos fosen incorporados posteriormente á nova materia de Educación para a Cidadanía e os Dereitos Humanos como un complemento e reforzo do seu tratamento transversal. Unha asignatura que está hoxe na corda floxa e que a dereita política e relixiosa combateu irresponsablemente desde os seus inicios.

   José María Toro, con ocasión do Congreso Estatal da Convivencia Escolar celebrado recentemente en Xaén, insistía en que quizais, ademais de celebrar o Día Escolar pola Paz, cada 30 de Xaneiro, cousa que debemos facer e que el fai apaixoadamente, sería moito mellor (e desde logo máis efectivo) celebrar a paz de todos os días e preguntarmonos e interpelar ao alumnado sobre onde está a paz, en que lugar debemos buscala. Porque non está, como adoitamos crer, fóra de nós, nos grandes líderes mundiais, nos malvados, nin tampouco nas pombas que soltamos, ou nos paneis que debuxamos, nas mans de cores que estampamos en muros e corredores... como ás veces cre o noso alumnado, senón que debemos aprender a escoitar a voz de nosa propia conciencia (Jonan Fernández), dentro do noso corazón, desde aí é desde onde construímos a paz, cada día, connosco mesmos e cos demais. Tal e como o dicía maxistralmente o propio Mahatma Gandhi: "Os únicos demos que existen no mundo aniñan dentro do noso propio corazón".

   Tranversalmente, na materia de Educación para a Cidadanía e os Dereitos Humanos, nas horas de titoría, en todas e cada unha das materias, dentro e fóra das aulas, no Plan de Centro, no clima escolar, a educación é sobre todo atmosfera, dicía Henry Adams, temos que aprender a construíla e así celebrar a paz de todos os días, a convivencia, compartir vivencias xuntos, para que o 30 de Xaneiro, non se converta nunha rutina, para que a paz sexa algo máis que un conto de pombas e globos, flor dun día, cada ano, por moi brillante que sexa.

   Porque as rutinas, sabémolo moi ben, anulan a paixón e sen paixón dificilmente podemos aprender e educar para facer as paces, así en plural, fronte a todas as violencias.

   Pola nosa parte, o Seminario Galego de Educación para a Paz, suxire, nesta ocasión, reflexionar, debater, traballar sobre "A aprendizaxe da democracia na escola", sobre un texto magnífico de José Tuvilla, con distintos recursos e materiais que podedes baixar da nosa web: www.sgep.org

   Ademais, promovemos a campaña internacional "Paraugas pola Paz" moi lúdica e moi vistosa, na que o alumnado decora e debuxa sobre paraugas textos, cores, imaxes, para logo facer unha marcha ou exposición.

   Por último, o mesmo día 30, pola mañán, ás 12:00, como ven sendo habitual desde hai anos, convocamos a colexios e institutos da comarca de Padrón, na Casa de Rosalía de Castro, na Horta da Paz, nun acto no que os rapaces e rapazas son os protagonistas, len manifestos, poemas, representan obras e, nesta ocasión, desfilan cos paraugas decorados.

   Pola tarde, ás 19:00 horas, no Auditorio da Cidade da Cultura de Galicia, en Santiago de Compostela, ten lugar a tradicional cerimonia de entrega do PREMIO PORTAPAZ, o do ano 2011 corresponde a D. Paul Ríos, voceiro de Lokarri, polo seu papel e o da súa entidade na organización da Conferencia de Aiete, en San Sebastián, que deu paso ó remate definitivo das accións armadas de ETA. Pronunciará unha conferencia seguida de coloquio e a entrada será libre para calquera persoa interesada. Ó rematar haberá unha Cea de Homenaxe.

   Que teñamos, que teñades, un feliz Día Escolar da Nonviolencia e a Paz, neste 64 aniversario da morte de Gandhi,  para que o 30 de Xaneiro sexa o principio da celebración da paz de todos os días...

Paz para principiantes...

        As festas do Nadal son, sen dúbida, o momento do ano no que máis felicitacións e desexos de paz damos e recibimos. As postais, en formato papel (cada vez menos) ou a modo virtual (en aumento exponencial) enchen os nosos buzóns con chamamentos ó entendemento e á concordia, paz e ben, noite de paz, paz para o mundo, paz e amor, espírito navideño... e silent night cántase en case que todas as linguas. 


       De feito esta canción protagonizou a tregua bélica máis famosa da historia, a do Nadal de 1914, na Grande Guerra, así chamada cando aínda non era necesario numeralas... Aquela noite, un soldado alemán, tenor, empezou a cantar desde a súa trincheira Stille Nacht, reilige Nacht. Inmediatamente o acompañou na noite o son emocionado dunha gaita escocesa e con eles todas as trincheiras da fronte, diante da perplexidade dos mandos que non daban creto. Era un milagre, a milagre do Nadal, e colocaron abetos iluminados, e apertáronse os uns cos outros, e a paz brillou, por un instante.

        Hai uns días, o pasado 10 de Decembro, celebramos o Día Internacional dos Dereitos Humanos, no Aniversario da Declaración Universal de 1948, unha data que, por desgraza, en cambio, pasa case como sen pena nin gloria. Non merece tratamento mediático relevante, as forzas políticas e sindicais tampouco a teñen, con carácter xeral, entre as súas preferencias e, para moitas ONGs, agás excepcións significativas como Amnistía Internacional, este día tampouco figura destacada na súa axenda.

        Entre o 10 de Decembro, día dos dereitos humanos, e o 30 de Xaneiro, Día Escolar pola Paz, aniversario da morte de Gandhi, transcorren practicamente dous meses, aqueles nos que colexios e institutos, dedican máis tempo a reflexionar, debater, celebrar, actividades relacionadas coa paz e os dereitos humanos, Nadal por medio, principal época das mellores intencións do ano.

        Ben sei que na misa os cristiáns desexan a paz, os musulmáns din salam e os xudeus, salom, aínda que logo, nas súas vidas, esquezan, esquezamos, con moita frecuencia, aqueles compromisos.

        Como José María Toro, cando visito os centros educativos, aproveito para preguntarlle ós cativos, ¿onde está a paz?. En moitas ocasións sinalan co dedo un mural, unha foto, unhas pombas brancas colgadas nos corredores, e din: alí. Cando pasa isto sempre penso, como tantos profes, que en vez de celebrar o Día Escolar pola Paz teriamos que preguntarnos por que non conmemoramos a paz de todos os días...

        Pero, ¿Onde está a paz?. Acostumo a suxerirlle ós rapaces e rapazas que a paz existe, que predomina no mundo, aínda que non o pareza, que temos que buscala, antes que en ningún outro lugar, no corazón das persoas de ben, que son a maioría, pero sobre todo temos que atopala dentro do noso propio corazón, ó igual que os demos. Así o pensaba o Mahatma Gandhi cando afirmaba “Os únicos demos que existen no mundo son aqueles que habitan dentro do noso propio corazón”. Ben e mal levámolos con nós, uns dentro e outros tamén por fora. Paz e violencia, amor e odio, egoísmo e solidariedade..., as dúas caras dunha mesma moeda. Que trunfe unha sobre outra, non podemos atribuilo á sorte, ó destino ou as circunstancias.

       Eu, como Vicent Martínez Guzmán, sempre prefiro falar de paces, así, en plural, porque a paz en singular resulta máis abstracta, máis incomprensible, máis lonxana. As paces son múltiples, dinámicas. Por iso gusto de recuperar aquela expresión que, cando nenos, dicíamos, fagamos as paces.

       Hoxe, por desgraza, non haberá tregua. Nin mañán, nin pasado. As guerras tampouco son xa o que eran. Agora non hai frontes, nin trincheiras, nin un tenor alemán e un gaiteiro escocés para animarnos a entoar un enxordecedor “Noite de Paz”.

        Sería o noso mellor desexo para estas noites de Nadal.

        

        

O Centro Internacional pola Paz en Herbón terá que esperar...

Acto de sinatura dos acordos no Mosteiro de Santo Antonio de Herbón (Padrón)

        A finais do ano 2008, é dicir, vai xa para tres anos, concibimos un proxecto ó que dedicamos, desde aquela, moitísimos esforzos persoais e tamén moitos recursos materiais. Tratábase de crear, no Mosteiro de Santo Antonio de Herbón, en Padrón, un Centro Internacional pola Paz.

       

        O denominamos Lar da Paz, e estaría no marco dun espazo magnífico, de 48.000 metros cadrados, á beira do Río Ulla, na súa desembocadura, dentro dun monumento orixinal do século XIV, parcialmente abandonado e necesitado de urxente rehabilitación, habitado na actualidade por tres frades presididos polo seu Prior, D. Roberto Freire, moi entusiasta e comprometido coa dinamización, utilidade, apertura e posta en valor do convento.

        A idea xurdira polo coñecemento da experiencia de Baketik, o Centro pola Paz de Arántzazu, en Euskadi, ubicado, tamén, nun espazo franciscano, como Asís, e presidido polo bo amigo Jonan Fernández. Con el conversamos, alí estivemos, vendo a súa realidade e funcionamento. E concibimos con el a posibilidade dun proxecto similar en Galicia.

        Iniciamos as conversas co prior de Herbón, expuxémoslle o proxecto, entusiasmouse con el. Coincidiría, ademais, con outras iniciativas xa en marcha en Herbón, cunha entidade de agricultura ecolóxica, Sementar; con Viravolta, e o seu proxecto de crear unha Casa de Acollida para nenos en situación de risco de exclusión social, e coa Asociación de Amigos do Camiño de Santiago que pretendía construír un albergue de peregrinos e un Centro de Estudios Xacobeos. Tratábase, polo tanto, dun proxecto integral, de carácter plural, complementario e de enorme interese, académico, social, ambiental e cultural.

        As conversas do Seminario Galego de Educación para a Paz coa Orde Franciscana frutificaron nun Acordo, asinado por nós, pola Fundación Cultura de Paz que preside D. Federico Mayor Zaragoza, o Padre Amado, en representación dos propietarios dos espazos e a Fundación Convento de Herbón, o 23 de Decembro de 2009. Por ese acordo, cedíanse aproximadamente 1070 metros cadrados para o Centro Internacional pola Paz, por un tempo de 20 anos ampliables, para poñer en marcha un proxecto  formativo e investigador, con Salón de Actos, Sa de Exposicións Permanente, aulas, despachos, biblioteca e videoteca, onde tería unha sede externa a Cátedra UNESCO de Cultura de Paz e Dereitos Humanos da USC creada o pasado mes de Decembro e mesmo un Centro UNESCO de Galicia, en proceso de constitución.

        Sobre esta base propuxémoslle ó arquitecto Pedro de Llano a elaboración dun Proxecto Básico de rehabilitación dos espazos moi na liña do realizado por el no Consello da Cultura Galega, no Pazo de Raxoi. O traballo feito, fantástico, figura na nosa web, e presentámosllo a diversas institucións públicas e privadas, tanto de Galicia como do Estado, co fin de acadar a financiación necesaria. O proxecto arquitectónico completouse cun amplo modelo de funcionamento e de contidos que tamén demos a coñecer publicamente.

        

          Todo ía sobre rodas. Mesmo algunhas institucións, nomeadamente o Mº de Fomento, con cargo ó seu programa do 1% cultural, mostrou o máximo interese, nunha entrevista que mantivemos, Federico Mayor e eu mesmo en Madrid. Iso si, puxéronnos varios deberes. En primeiro lugar, conseguir para Herbón, a incoación do expediente de Ben de Interese Cultural por parte da Xunta de Galicia, en Patrimonio, condición previa para poder presentar o proxecto ó financiamento do 1% cultural.

        E o fixemos, nun prazo especialmente curto, coa colaboración e apoio do Director Xeral de Patrimonio, o Sr. Rey Pichel e o da súa Subdirectora, Dª María Diz. Ambos comprometéronse desde o primeiro momento cun proxecto que consideraron do máximo interese, para nós, para Herbón e para Galicia e a súa cultura. Na actualidade, logo da preceptiva publicación no DOG, o expediente BIC segue o seu curso, do cal estamos particularmente orgullosos.

        Desta maneira, Fomento aceptou a solicitude. Mesmo comprometeu o seu financiamento polo 75% do total da obra de rehabilitación, 700.000€, nada menos. Ata o punto de que o Secretario Xeral de Relacións Institucionais e Coordinación do Mº de Fomento, D. Fernando Puig de la Bellacasa, veu a Herbón, coñeceu persoalmente os espazos, apoiou a iniciativa do Lar da Paz e asegurou que antes de rematar o ano 2011, o proxecto estaría aprobado nos termos comprometidos para a aplicación do 1% cultural, con dúas únicas condicións. Por unha banda, que o Mosteiro de Herbón solicitara a integración no Plan Nacional de Monasterios, Abadías y Conventos do Mº de Cultura. E, pola outra, que o Concello de Padrón, actuara como entidade pública intermediara entre a Orde Franciscana e o Seminario Galego de Educación para a Paz, ambas privadas.

        Previamente, o arquitecto, Pedro de Llano tiña que presentar o Proxecto de Execución Final da obra. E así o fixemos, moi apurados polos prazos, e por un valor total de 28.345€. Toda a documentación, a requirida por Fomento, a entreguei persoalmente en Madrid o día 23 de Outubro pasado.

        Faltaban as dúas condicións postas por Fomento para aplicar o 1% cultural a Herbón. Aquelas que tiña que aceptar a Orde Franciscana. Como dixemos, a entrada no Plan Nacional de Mosteiros e a intermediación dunha entidade pública como o Concello de Padrón.

        Ata o último minuto o Mº de Fomento esperou o cumprimento destas dúas condicións. En diversas ocasións, durante os últimos dous meses, D. Fernando Puig falou comigo e con Federico Mayor Zaragoza reclamando as dúas condicións citadas, tamén por escrito.

        Non foi posible. A Orde Franciscana, o seu goberno presidido polo Padre Castiñeira, non aceptou, finalmente, o cumprimento das dúas condicións anteriores. De pouco serviron as cartas que, a última hora, remitimos tanto eu como Federico Mayor ó provincial. En consecuencia, a única posibilidade existente de financiar a rehabilitación de Herbón, alomenos dos espazos do Lar da Paz, esfumouse completamente, cos 700.000€ comprometidos, xunto cos anos de traballo e os gastos ocasionados durante todo este laborioso proceso.

        Sinceramente, ninguén entende o acontecido. Algúns pensan que existe unha maldición sobre Herbón, pois cando todo parece indicar que vai adiante un proxecto de rehabilitación e recuperación, de posta en valor dos espazos, no último segundo, trúncase. Outros consideran que alguén, con gran poder de influencia, sementou sombras de dúbida e desconfianza para que o proxecto non frutificase. Mesmo fálase de presións políticas de última hora, aquí, en Galicia. E tamén hai quen pensa que, hoxe por hoxe, os franciscanos teñen xa outras expectativas distintas.

        Sexa cal sexa a razón final, algún día a coñeceremos con exactitude, a realidade é que o proxecto de Lar da Paz en Herbón, co que soñamos, ao que tantos esforzos dedicamos, o que nos custou moito completar, non verá a luz. Polo menos, a medio prazo. E tal como están as cousas, probablemente, nunca.

        Decepción?. Moita. Poucas veces na vida pasa por diante unha posibilidade tan certa de facer realidade un proxecto deste nivel. Mais temos a tranquilidade de saber que, pola nosa parte, fixemos todo o que puidemos, e máis aínda.

Coas olivas aínda na memoria...

   

Dentro de la claridad del aceite
y sus aromas, indican tu libertad
la libertad de tus lomas.

Miguel Hernández

   O pasado fin de semana, do 15 e o 17 de Decembro, Xaén, entre oliveiras e aromas de olivas, acolleu o Congreso Estatal de Convivencia Escolar organizado conxuntamente polo Mº de Educación e a Xunta de Andalucía. Alí estivemos máis de 400 persoas fortemente comprometidas coa mellora significativa do clima escolar, seleccionadas entre máis de 2000 solicitudes, as máis anovadoras experiencias e proxectos para abordar, positivamente, a conflitividade escolar.

   Galicia estivo representada por catro magníficas iniciativas doutros tantos IES, algúns dos pioneiros, centros educativos que levan anos traballando, moito e ben, como son o de Viana do Bolo, Fisterra, Vilagarcía e Arteixo, premiados e recoñecidos polos seus programas, xunto co Seminario Galego de Educación para a Paz. A Xunta de Galicia, a Consellería de Educación, non estivo, ó contrario do que outras administracións educativas de moitas CC.AA. que respaldaron, coa súa presenza, as experiencias presentadas dos seus respectivos ámbitos territoriais e políticos.

   Debo recoñecer que tanto o ambiente como a calidade dos relatorios foi moi bo. Tamén os obradoiros e as mesas redondas. Tivemos ocasión de coñecer, de primeira man, o moito e ben que se traballa en materia de convivencia escolar nos centros escolares do conxunto do Estado. Aquí está a clave para entender como, nos últimos anos, a conflitividade baixa practicamente á metade en colexios e institutos. Desde que empezaron a poñerse en marcha plans integrais de mellora, observatorios, programas de tratamento e mediación, aulas de reflexión e convivencia inclusivas ou redes de intercambio e colaboración entre as mellores practicas, os conflitos van a menos.

   Dicía Henry Adams, hai máis de 100 anos, que "educar é sobre todo atmosfera", e ten moito que ver co ambiente que se crea, de centro e de aula, co clima de confianza, de diálogo, de colaboración, de ilusión pola vida e polo saber, fronte da desidia, o abandono ou a desorde. Mellorar a convivencia é un desafío para todas as escolas, non só para as que teñen problemas e conflitos abertos, está directamente relacionada coa prevención, e afecta a toda a comunidade educativa, ós equipos directivos, a pais e nais, alumnado, profesorado e persoal non docente. E ó conxunto da sociedade, ás administracións, ás autoridades educativas, á inspección escolar, ós medios de comunicación, a tribo enteira ten que involucrarse na mellora da convivencia escolar.

   E ten que ver, obviamente, con aspectos éticos, cos valores cívicos e democráticos, cos contidos curriculares, pero tamén coa organización escolar, mesmo con asuntos que non sempre os temos en conta, algúns tan simples como o ruído, hai centros que empezaron por aquí o seu plan de convivencia, coa accesibilidade e outras medidas de humanización dos centros escolares, decoración, colorido, espazos verdes, de reflexión, etc. ou coa simple colocación dun reloxo de agullas en cada aula. As experiencias presentadas van tamén por iniciativas deste tipo, non son só medidas de carácter normativo.

   Unha conclusión moi positiva desde Congreso, das conversas que mantivemos entre a delegación galega, foi o compromiso de promover unha rede propia de mediación escolar que prepare un Congreso en Galicia, que permita a incorporación de todas as iniciativas que están a desenvolverse na nosa comunidade, que permita o coñecemento e o intercambio de experiencias, as mellores practicas, que recoñeza o traballo ben feito, que o divulgue e o difunda. Contamos para elo cos IES que participamos no Congreso Estatal, co respaldo do Seminario Galego de Educación para a Paz, e coa ilusión de facer real unha necesidade sentida por todos nós.

   E a iso vamos, cos aromas de oliveiras e olivas aínda na memoria...

Un soñador, pero non o único...

  

   Hoxe, 8 de Decembro, hai 31 anos, era luns, un fan tolo cegado polo seu afán de protagonismo, de nome Mark David Chapman, diante do edificio Dakota, en Nova Iorque, aproximadamente ás 11 da mañá, de 5 disparos, asasinaba a John Lennon. Seino ben porque a miña nena Iria tiña daquela tres meses e estabamos estreando televisión na nosa nova casa. Impactounos, como a tantas persoas de ben en todo o mundo. Lennon era, para tanta xente, unha referencia, non só como músico, que tamén, senón polo seu activismo político pacifista, polas súas cancións comprometidas, esas que seguimos a lembrar cando pensamos nel, Imagine, Give peace a chance, Power to the people, War is over... e tantas outras, que remataron converténdose en himnos de varias xeracións.

   

   Coa confirmación da súa morte fomos moitos os que pensamos na maldición americana de matar ós mellores, sobre todo a aqueles que, finalmente, pretendían a paz. Non podía ser casualidade. Foron tantos os mortos en EE.UU., personalidades destacadas no mundo da política, dos dereitos civís, da música, recoñecidos polas súas ideas pacifistas ou partidarios de dar unha oportunidade á paz, asasinados, que non podía ser unha simple coincidencia. E alimentamos, quizais sen querelo, a teoría da conspiración. Os Kennedy, Martin Luther King, Malcom X... non, non podía ser simplemente o destino.

   Hoxe, co paso dos anos, as cousas non as vemos da mesma maneira. Aínda que sigamos a considerar que o poder do complexo militar industrial é ilimitado. Xa o dixo Ike Eisenhower na toma de posesión de John Ficheral Kennedy: "Hoxe es o home máis poderoso do mundo. Ninguén ten o teu poder, agás o Complexo Militar Industrial", un concepto logo aceptado e moi popular no mundo académico, nos media e tamén na sociedade. O conxunto de intereses que se moven arredor da industria armamentística, probablemente a única que non fai máis que medrar en todo o mundo, a que dirixen os chamados "mercadores da morte", a poderosísima industria da guerra.

   E o botamos en falla. Si. Trinta e un anos despois. Pensamos no que tivera aportado, de continuar vivo, ó movemento pacifista, coa súa personalidade, co seu compromiso, coa súa intelixencia musical e humana. Con todo, o seu mito non fai máis que agrandarse, co paso dos anos, e son moitos os mozos e mozas, en todo o planeta, que beben nas súas cancións, nos seus textos, no seu pensamento, con independencia da súa cor, etnia, relixión...que se conmoven ó escoitar Imagine, por moitas veces que a escoitaran antes, moito máis en actos reivindicativos e pacifistas, nas mobilizacións contra da guerra e a violencia.

   Lembro as enormes e continuas concentracións contra da guerra de Irak, aquí en Compostela, na Praza do Obradoiro, nos simulacros de bombardeos, coas sereas e os disparos, as bombas... finalmente o Imagine invadía o espazo público, os desexos de paz, de entendemento, de concordia, a solución pacífica do conflito, quedaban simbolizados na canción de Lennon.  E creo que seguirá a acontecer o mesmo por moito tempo.

   O Sábado, día 10, dous días despois do cabodano de John Lennon, celebramos o Día Internacional dos Dereitos Humanos, será o 63  Aniversario da Declaración Universal de 1948, aquel magnífico e irrepetible documento aprobado polas Nacións Unidas en París, cando aínda os campos de batalla da IIGM fumeaban e o horror da guerra e do holocausto estaban tan presentes nas retinas e no corazón da Humanidade, para evitar ós nosos fillos o horror da guerra... aquel texto, defendido no Plenario da ONU por unha gran muller, Eleonor Roosevelt, segue a ser un código universal de dereitos, de desexos, de aspiracións, para os pobos e as persoas de ben, aquí e en todas partes. Por iso queremos recordala. Será en Area Central, ás 13:00 horas, con música, cunha Exposición e coa lectura pública do seu extraordinario Preámbulo e dos seus 30 artigos, por xente do común, como ti e como eu, que confiamos en que, algún día, a apelación á dignidade humana, base dos dereitos universais, sexa, por fin, unha realidade.

As novidades do barómetro do CIS

 

   O barómetro do CIS correspondente ó mes de Novembro ten algunhas novidades curiosas. Por exemplo, que o terrorismo ocupa o décimo lugar nas preocupacións dos españois. Tan só un 3,7% das persoas que contestaron á enquisa o mencionan entre os seus tres primeiros problemas. Sen embargo, en relación con este mesmo asunto, non deixan de sorprender outros aspectos. Certo é que, para a maioría, o anuncio do remate definitivo da violencia de ETA causou alegría e esperanza (57,5%). Polo contrario, para un número moi relevante de persoas (57,4%) o anuncio non conlevaría a súa desaparición e vese como moi pouco probable. Aínda que, para min, o dato máis sorprendente ten que ver co feito de que un número moi alto de españois, nada menos que o 42,4%, maniféstase en contra de achegar os presos ás cadeas do País Vasco. Resulta profundamente inquietante que tantas persoas acepten, aínda logo do remate definitivo da violencia, unha manifesta vulneración de dereitos, xa que, manter ós presos lonxe do seu lugar de orixe e da súa residencia familiar só pode interpretarse como un castigo, unha represalia, da lei penitenciaria e da política antiterrorista, de dubidosa xustiza pois, como teñen denunciado prestixiosas organizacións de dereitos humanos, este costume, de tantos anos xa, ten difícil encaixe xurídica. Desde logo, agora, moitísimo menos.

   Por que entón, tantas persoas, insisten en respaldar unha actuación penitenciaria tan vingativa?. Afirmarían o mesmo si o preso, a presa, fose fillo ou filla de quen así contesta ás preguntas do CIS?

   Que sentido ten, por outra parte, manter na cadea ás persoas que propiciaron o tránsito da violencia á política no mundo de ETA, dentro e fora da mesma?. Non pensan que o seu mantemento en prisión, refírome a Arnaldo Otegui ou a Rafael Díaz Usabiaga, o único que alimenta é a súa propia lenda entre a poboación vasca? Cal sería a reacción de todas estas persoas si, democraticamente, o pobo vasco decide, nas vindeiras eleccións autonómicas, que o próximo lehendakari sexa Arnaldo Otegui?, porque tal posibilidade está moi aberta e sería bo que empezaramos a acostumarnos.

   Un 43,9% das persoas que contestan a enquisa consideran que ETA ten que pedir perdón publicamente. Sen embargo, desde a miña humilde opinión, o perdón, atañe individual e privadamente, a víctima e victimario. Outra cousa é o recoñecemento do dano causado. Ahí si que non teño dúbidas. En calquera caso, en relación co perdón, as persoas que o demandan, deberan ser igualmente esixentes con outras institucións que non o pediron nin teñen intención de facelo, por exemplo, en relación co franquismo, coa cruzada, etc. Os máis entusiastas defensores do perdón de ETA, o tdt party, que diría Wyoming, gardan un silencio cómplice en relación con aqueles asuntos.

   Outra novidade do último barómetro do CIS coloca á sanidade no cuarto problema dos españois. Nunca antes pasara. E non ocorre por casualidade. Ten moito que ver cos recortes e coas previsións de novos ataques á sanidade pública e ó estado do medioestar, como di Llamazares. Moi por diante da corrupción e da fraude, que ocupa o posto número 9, xusto por diante do terrorismo.

   Claro que o paro ocupa o primeiro lugar das preocupacións, para o 83%, non podía ser menos cos cinco millóns de desempregados e en aumento.

   Pero a chamada clase política, os partidos políticos, continúan a ser a terceira preocupación nada menos que para o 22,6% da poboación, unha porcentaxe moi elevada, o que da conta da profunda desafección cidadá e que tan ben evidenciou o Movemento 15M. Ten aínda maior valor simbólico esta porcentaxe porque a enquisa tivo lugar en plena campaña electoral do 20N.

   E para rematar, a educación cólase tamén no posto número 8 das preocupacións, a consideran un problema o 5,7% da poboación. Non é moito pero si significativo. Ó meu modo de ver está directamente relacionado cos recortes e os ataques ó ensino público, os máis fortes dos últimos anos, con numerosas folgas e manifestacións contra das políticas educativas da dereita en diferentes CC.AA., particularmente, en Madrid e Galicia onde, ademais, vivimos mobilizacións moi importantes en defensa da nosa lingua e cultura.

   Compre salientar que a educación figura como un problema máis grave que a corrupción e a fraude, o que non deixa de ser curioso. Ou non,como diría Rajoi, xa que, ben mirado, en xeral, somos especialmente condescendentes cos chourizos, aínda que sexan do país.