Benvidas, benvidos, amigas e amigos

A paz é o camiño, e facemos camiño ó andar. A paz é un descubrimento, non unha conquista, dicía, Raimon Panikkar. A guerra e a violencia non son fatalidades biolóxicas. Aprendemos a ser violentos. Por iso temos que "desaprender" para ser pacíficos, que non submisos, nin súbditos, nin mansos. Federico Mayor Zaragoza di que a aprendizaxe da democracia é a pedagoxía da paz. E María Zambrano afirmaba que a paz é moito máis que unha toma de postura, é unha auténtica revolución, un modo de vivir, un modo de habitar o planeta, un modo de ser persoa.
A paz como cultura...

15 mar 2012

Contestando ó Sr. Alcalde de Padrón en relación con Herbón.









 

(Publicado hoxe, día 15 de Marzo, en LA VOZ DE GALICIA, nas páxinas de Santiago e Comarcas)

Manuel Dios solicita la mediación de Patrimonio en la polémica de Herbón

Él firmó la petición para que el convento sea declarado Bien de Interés Cultural que ahora enfrenta a varias partes

   El presidente del Seminario Galego de Educación para a Paz, Manuel Dios Diz, se pronunció ayer sobre la polémica surgida por la solicitud de declaración de Bien Interés Cultural para el convento de Herbón, en Padrón, petición que firmó él mismo. Ante los hechos y declaraciones que se están sucediendo en las últimas semanas, Manuel Dios solicita la «mediación» de la Dirección Xeral de Patrimonio de la Xunta de Galicia, organismo encargado de resolver la solicitud.

   Así, Dios quiere que Patrimonio «explique as consecuencias reais da declaración BIC para o convento de Herbón» y también que clarifique «dunha vez que a zona de especial protección, fóra do recinto amurallado, responde a unha proposta da propia Dirección Xeral de Patrimonio e non das entidades solicitantes».

   El presidente del seminario también critica al alcalde de Padrón, Antonio Fernández, por sus declaraciones contra el prior del convento de modo que, según Manuel Dios, «o que pretende é confrontar ao frade coa Orde Franciscana, contra min persoalmente, contra a Asociación Sementar e contra a oposición municipal no seu conxunto».

   Manuel Dios le recuerda al alcalde que él actuó «en todo momento con total e absoluta transparencia, publicamente e de boa fe, informando da solicitude de declaración ao Concello de Padrón, ao alcalde e a concelleira de Cultura dende o primeiro momento e en varias ocasións».

Entorpecer

   Por el contrario, añade Manuel Dios, el «alcalde estase comportando como un auténtico irresponsable, alimentando a confrontación cidadá, difundindo falsedades, maniobrando en moi diversos ámbitos para frear, distorsionar ou entorpecer a declaración BIC para Herbón, dando así cobertura a intereses particulares en relación co BIC e á zona de especial protección (fóra do recinto amurallado) imposta por Patrimonio a marxe da nosa solicitude».

   Finalmente, el presidente del seminario hace un llamamiento «á tranquilidade, á cordura e a non seguir utilizando este asunto como un arma de confrontación cidadá e política».

Conflicto por la zona de protección

   Manuel Dios firmó en julio de 2011 la solicitud de declaración de Bien de Interés Cultural para el convento de Herbón, en nombre de varias entidades. La polémica entre los vecinos surge, por una parte, a raíz de que se hiciera público que, en principio, la Asociación Sementar, de ámbito local y con sede en el monasterio, figuraba en esa solicitud pero, al parecer, por error ya que la propia entidad y Manuel Dios la desvincularon una y otra vez de la petición. El enfrentamiento vecinal deriva, además, del temor a las consecuencias que podría traer la afectación BIC fuera de la muralla del convento y si repercutirá de forma negativa en la actividad agraria del cultivo del pimiento. No obstante, a día de hoy no hubo una explicación detallada de cuáles son esas consecuencias.

Un pequeno engadido...

   Tan só para dicir que a solicitude de BIC para Herbón tiña por obxeto acceder ó 1% Cultural do Mº de Fomento co que rehabilitar 1070 metros cadrados do edificio, no marco dun Convento do s. XIV, cedidos ó Seminario Galego de Educación para a Paz pola Orde Franciscana para poñer en marcha un Centro Internacional pola Paz (Lar da Paz) con Biblioteca, Videoteca, Sala de Exposicións Permanente, Salón de Actos, aulas e demais, condición indispensable posta por Fomento para financiar a obra sobre un proxecto arquitectónico de Pedro de Llano, e que a Dirección Xeral de Patrimonio apoiou desde o primeiro momento.

   A inquietude veciñal xurdíu a partir dunha Asemblea  convocada polo Alcalde, o 23 de Xaneiro, no Salón de Plenos, á que non convocou nin ás entidades solicitantes nin tampouco ó Prior de Herbón !!! e na que verteu informacións alarmistas e anunciou a presentación de alegacións municipais (que pasou a asinar polos veciños) sobre a base de que o proxecto de BIC solicitado traería moitos problemas para os propietarios de terras e vivendas arredor do convento, dando pé, así, a un clima de enfrontamentos veciñais con ameazas directas de veciños, chamadas telefónicas intimidatorias e mesmo ó envelenamento dos cans do convento, nun clima de crispación social creado de maneira artificial.

   Tentamos resolver este conflito por medio do diálogo, entrevistámonos en varias ocasións co Alcalde, pensamos que a racionalidade prevalecería, pedimos a mediación de Patrimonio...,sen embargo, segue e segue, na prensa, cos veciños, na Xunta, dunha maneira obsesiva que fai pensar que non ten maiores preocupacións no seu concello, atacando publicamente a persoas que actuaron, en todo momento de boa fe. Nin con esas.

   No fondo, trátase de protexer intereses particulares, privados, de persoas concretas, con propiedades arredor do Mosteiro (nunha zona de afectación engadida por Patrimonio) e as súas perspectivas futuras, e ser particularmente belixerante en contra da Asociación Sementar, de cultivo ecolóxico do pemento, con denominación de orixe, e que ten a súa sede no Convento Franciscano.

   E, ademais, de facer fracasar calquera alternativa de posta en valor do Convento de Santo Antonio de Herbón, como o presentado ó Mº de Fomento e a Patrimonio da Xunta de Galicia, e que agrupa a entidades sociais moi diversas e complementarias cun proxecto común naquel magnífico lugar, que debería encher de alegría e satisfacción a Padrón, a Herbón e a Galicia enteira.

   Alguén debería introducir cordura e racionalidade neste asunto. E Patrimonio ten moito que dicir...










5 mar 2012

...Libia, Siria, Irán... ¡Malditas guerras!






   Nadie acude.
Nadie oye
el grito, el llanto.
Todo sucede inadvertido....

Federico Mayor Zaragoza, 
En pié de Paz

   
   O que está acontecendo en Siria, diante da total pasividade internacional, fainos aborrecer da condición humana. A crueldade, o horror, parecen non ter límites. A imposibilidade de auxilio, a negativa para que a Cruz Vermella entre nas cidades bombardeadas, o deber de socorro, responsabilidade do réxime, engaden aínda máis sufrimento -se cabe- a unha poboación que fuxe despavorida. 

   E todo isto está pasando diante do estrondoso silencio -cómplice- da comunidade internacional, singularmente, de Europa, a pesares de que o Mediterráneo e Oriente Medio son zonas definidas como prioritarias na política de seguridade da Unión, en particular, para España. 

   O Consello de Seguridade das Nacións Unidas, incapaz de atopar vías de entendemento, móstrase completamente inútil para cumprir cos seus obxectivos  "evitar ós nosos fillos o horror da guerra". As dúas únicas opcións son intervir militarmente, seguindo o exemplo de Libia, posición que non comparten Rusia e China ou "que se maten". A reforma en profundidade das Nacións Unidas faise cada día máis urxente.

   Como é posible que a comunidade internacional non teña máis opcións que intervir militarmente, ocupar o país, armar á oposición ou propiciar unha guerra civil?. O dereito de protección debera ser posible con forzas de interposición, e coa máxima presión política, diplomática e económica. A UE e os Estados Árabes deberían liderar esa iniciativa, polo noso propio ben.

   Sen embargo, a Unión Europea pesa cada vez menos no contexto mundial, agobiada pola crise. O mundo árabe está profundamente dividido. Os suníes ven con bos ollos que a Siria chií se desangre. Mesmo que contaxie a Líbano, á franxa de Gaza, e por último a Irán, nunha fuxida cara adiante que pode converter a rexión enteira nun polvorín.

   E Israel espera o seu momento, agazapado, para asestar un golpe, de carácter preventivo, contra Irán e ás súas aspiracións nucleares. Volve a guerra preventiva. En realidade nunca deixou de estar de moda. O que da primeiro, da dúas veces.

   Ninguén quere a Irán no club atómico. Pero tampouco queremos a Israel, un auténtico perigo para a paz mundial. A alternativa sería unha zona completamente libre de armamento nuclear. Mais iso non parece moi posible na actual correlación de forzas internacionais e cunhas Nacións Unidas sometidas.

   Desta maneira, cada día que pasa, un ataque contra das instalacións nucleares iranianas, por parte do goberno de Netanyahu, co apoio directo ou indirecto dos EE.UU., faise máis evidente. As dúbidas parecen situarse, exclusivamente, no cando e no como, desde o punto de vista político e militar. 

   Obama confía aínda nas posibilidades da presión diplomática. O lobby xudeu impaciéntase. Os republicanos, en campaña, o acusan de pacifista e inxenuo. Con todo, non descarta apoiar a intervención. Os riscos son moitos.

   Un ataque israelí a Irán podería atrasar os seus proxectos nucleares.  Sen dúbida. Sen embargo, tería moitas probabilidades de fortalecer ó réxime teocrático, debilitando á oposición. 

   En calquera caso, incendiaría aínda máis a rexión e ameazaría con ampliar o conflito.

   Compre, xa que logo, propiciar formas diversas de presión sobre os gobernos, mobilizar á sociedade civil, romper o silencio. Non podemos permitirnos calar por máis tempo. Debemos esixir que remate esta matanza, frear as tentacións belicistas irresponsables.


    E mentres, o dereito internacional pisoteado.

   Como sempre dicimos, as guerras sabemos como empezan pero nunca, nunca, como rematan...

    ¡Malditas guerras!

26 feb 2012

Un Espazo Ecogaleguista para toda a sociedade...



SAÚDO E BENVIDA NO ACTO DE ESPAZO ECOGALEGUISTA
25.02.12


       Síntome especialmente honrado e agradecido por escollerme para saudar e dar a benvida a todas as persoas de ben que estades hoxe aquí para botar a andar o ESPAZO ECOGALEGUISTA.

       O fago con cariño, con ilusión, e cos mellores desexos de ánimo e de éxito nesta difícil andaina que comeza, como toda grande camiñada, cun primeiro paso.

       Non é fácil significarse nestes tempos escuros pero, sen dúbida, resulta non só necesario senón imprescindible. Estamos fartos de silencios. Por iso, os máis sinceros parabéns ás persoas que deches o paso, sempre delicado, de aparecer publicamente como promotores e promotoras desta modesta iniciativa. E a todas aquelas que quixeches acompañarnos hoxe aquí, en Compostela. Moitas grazas.

       A verdade é que non sei moi ben por que pensaches en min para facer esta primeira intervención introductoria, de benvida e de saúdo.

       Quizais pola miña traxectoria política, aínda que non é moi distinta á de tantas persoas da miña xeración. Poden variar os momentos e mesmo as siglas, pero chegamos á política por imperativo cívico, na loita antifranquista, pola democracia e as liberdades, sobre todo. E iso, por moito tempo, era e foi a esquerda transformadora, política e social. Sentímonos certamente orgullosos daquela herdanza aínda que non tanto dos resultados, sendo moi importantes, arrastran eivas.

No meu caso, primeiro no movemento estudantil, en Larga Marcha, por certo, nunha ocasión vin unha pintada que poñía, en Ramírez, “Vuelve Larga Marcha” e doume un palpito. Logo sorrín tranquilo. Eu non a pintara...

    Logo en Información Obreira, en Vigo, para ter, posteriormente, un papel moi activo no Partido do Traballo, na UPG (un ano), e en Esquerda Galega, a miña última militancia política.

       Quizais pensaches en min polo meu pasado sindical, como dicía, no movemento estudantil, nos Comités de Curso, primeiro, e logo no nacemento do sindicalismo nacionalista galego, ¡tan difícil, tan custoso!, ¡tan ilusionante!. De maneira moi destacada, como sabedes moitos, na CXTG e na CIG, tanto no ensino como a nivel confederal, ata mediados dos anos ’90, en que definitivamente o deixei, en verdade, moi canso, esgotado, diría.

       Ou quizais algúns valoredes o meu traballo no movemento pacifista, coa fundación e desenvolvemento do Seminario Galego de Educación para a Paz e o seu papel na Coordinadora Galega pola Paz e noutros movementos sociais, particularmente, no Foro Social Galego ou no Foro Mundial de Educación, adscrito, como sabedes, ó Foro Social Mundial, a expresión máis recoñecible do “Outro mundo posible” que soñamos.

       A verdade é que non o sei moi ben por que teño eu que abrir este acto. Quizais por todo a un tempo.

       Ou simplemente porque non había outro, pola idade, porque un xa perdeu o pelo nisto, ou... ¡que sei eu!, por ser picheleiro de pura cepa, de aquí ó lado, da Rúa da Troia.

       En calquera caso, permitídeme que volo agradeza e que en nome da Comisión Promotora do Espazo Ecogaleguista, traslade a todas e todos este mesmo agradecemento e os mellores desexos de que teñamos unha boa xornada, chea de lucidez, de rigor, de esperanza, para sentar as bases dun proxecto que permita, e nos permita a moitos e a moitas, recuperar a ilusión e a paixón pola POLÍTICA con maiúsculas.

       Compartimos un profundo amor por Galicia, pola súa xente, pola nosa lingua e cultura, por iso, reivindicámonos galeguistas e do galeguismo, conectamos firmemente con aquel pensamento e tradición política, fortemente transformador e anovador na súa época, e defendemos un galeguismo para o século XXI, por iso autoproclamámonos neogaleguistas.

       E temos o corazón na esquerda, non o acochamos, ese é o noso centro de gravidade, son sentimos vergoña en proclamalo, desa tradición vimos e nela queremos estar. Iso si, con vocación maioritaria, non testemuñal, galega e internacional, coas raíces nesta terra e neste tempo, coas ponlas, as follas e os froitos, abertos ó mundo enteiro. Na esquerda actuante, transformadora, crítica, asentada nos movementos sociais, en máxico equilibrio con eles, acción social, e acción institucional, integrada nos novos e nos novísimos movementos sociais, no feminismo, no ecoloxismo, no pacifismo, e no 15 M, na demanda dunha democracia xenuína, onde a xente conte, non só sexa contada, cada catro anos, actuando, intervindo, sen paternalismos, sen instrumentalizacións, radicalmente, na profundación democrática.

       Desde a Cultura da Paz e a NonViolencia, na defensa dos dereitos civís e democráticos, do republicanismo e a laicidade. Porque a Cultura da Paz non é só educar para a paz, os dereitos humanos e a democracia, o que en si mesmo é un auténtico programa político, senón tamén a superación da exclusión e a pobreza, o diálogo intercultural, a prevención da paz e a resolución pacífica dos conflitos, a construción dunha auténtica convivencia democrática.

       Non queremos ser un partido tradicional, non nos valen as ferramentas clásicas. Compartimos tamén un profundo desencanto co existente mais pretendemos sumar, para multiplicar, e non restar. Queremos facer políticas transversais, non tanxenciais á nosa sociedade, sen fundamentalismos, axudar, facilitar, favorecer, acordos amplos e consensos, alternativas plurais, abertas, anovadoras, xuntar para ser efectivos, para recuperar a esperanza e a ilusión de tantos desafectos. Con todos, contra ninguén. O noso adversario político, o noso único adversario político é a dereita e os seus modelos autoritarios e retrógrados, regresivos no económico e nos dereitos sociais, profundamente antigalegos. Á dereita política é a quen temos que vencer politicamente, convencendo ó electorado, á maioría da sociedade galega, por iso non chega cun decálogo magnífico de obxectivos políticos. Temos que ser quen de encher cada punto do decálogo con medidas políticas concretas que conecten co sentir maioritario da nosa poboación. Ese é o noso maior desafío.

       O Espazo Ecogaleguista ten vocación unificadora, para iso nacemos, como parte integrante da Iniciativa Ben Común, con quen compartimos obxectivos de renovación, con eles, e con outras formacións  e persoas, compartimos  actividade social, e con todos queremos confluír.

A este proxecto vimos adicando esforzos nos últimos tempos, con esa finalidade estivemos a facer presentacións nas comarcas, para iso nace Espazo Ecogaleguista, para tender pontes, para desfacer muros e valados, desde a esquerda, desde o galeguismo, cos movementos sociais, para toda a sociedade.

Quixerea rematar cunha historia, desas que contamos de cando en vez. Nunha reunión con persoas moi doctas, catedráticos a maioría, hai tempo, tentabamos explicar a importancia da colaboración, da interdisciplinariedade, das equipas, do traballo cooperativo. De repende unha voz poderosa dixo “Nunca se víu a un aguia real voar en bandada”... anímovos a soñar co poder das aguias reais se voasen en bandada.

       Benvidos, benvidas, e bo traballo.



15 feb 2012

Algo se move en Galicia, e non é chapapote..





   Algo empeza a moverse en Galicia. E por sorte non é chapapote. Refírome ó ámbito político e partidario. Durante moitos anos, quizais demasiados, o panorama político galego, sobre todo o máis recente, estaba blindado (por non dicir bloqueado) en tres únicas opcións, o Partido Popular, o PSOE e o BNG. A condición do 5% mínimo para acceder ó Parlamento era, sen dúbida, un elemento disuasorio de primeira magnitude para calquera que tivera algunha esperanza. Esa era, entre outras razóns, a explicación da ausencia de forzas políticas existentes noutras partes do Estado.

   O nacionalismo galego articulouse, desde 1982, nunha chamada Casa Común, unha fronte política, o BNG, na que convivían, non sen tensións, diversas formacións moi heteroxéneas, tanto na esquerda como nos diferentes graos de galeguismo que profesaban, independentistas, soberanistas, federalistas, con comunistas, socialistas, socialdemócratas, centristas, todos baixo o paraugas dunha mesma marca electoral.

   A historia do nacionalismo político, desde a transición, é un rosario de confrontacións, abandonos, escisións, rupturas e unificacións, que tiveron o seu espello no mundo sindical, cultural, ecoloxista, etc. con maior ou menor virulencia, ata o punto de que podemos afirmar que non houbo acougo naquela casa, como nas mellores familias. Camilo Nogueira, Xosé Manuel Beiras, Anxo Quintana, Paco Rodríguez... son só algúns exemplos de líderes agora xuntos, agora revoltos, grandes personalidades, con carisma diferente e apoio diverso, ó longo do tempo, dentro ou fora do proxecto común.

   Por diante deles, por tras ou ó lado, grandes cantidades de persoas foron abandonando un fogar que se foi facendo cada día máis irrespirable. Nos últimos anos, ademais, o electorado foi plenamente consciente desta realidade e tamén dou as costas, progresivamente, ó BNG, de maneira moi evidente, por parte da mocidade, sector social que tradicionalmente estaba identificado co proxecto. O 15 M foi, para quen quixo velo, un cambio de ciclo definitivo.

   Agora, logo da XIII Asemblea, que mal número, o BNG rompe en varios anacos. Por unha banda, Esquerda Nacionalista. Pola outra, Encontro Irmandiño, a corrente liderada por Xosé Manuel Beiras. E + Galiza, que lidera Carlos Aymerich o decidirá en Marzo. PNG e outras correntes están en trámites. A UPG, un partido de corte stalinista, maioritario no BNG, podería quedarse coa casa para sempre e administrala ó seu antollo, como xa facía, agora en soidade.

   Paralelamente, os movementos sociais galegos, moi febles, tamén están a moverse. Sectores aglutinados na Iniciativa Ben Común e os Ecogaleguistas andan a promover un proxecto anovador, coa vista posta no movemento 15M, en Equo, en EU, nas mesas de converxentes e outras forzas minoritarias para participar, nas próximas autonómicas, adiantadas posiblemente, nunha coalición electoral o máis ampla posible, con ou sen o BNG, que con seguridade, dirá que non.

   Veñen meses de moita actividade política, de conversa e negociación, de construción, de traballo a pe de obra, de confluencia e de ilusión, para moitas persoas que estaban case que resignadas a que nada se movera neste vello país. Mais, sen embargo, móvese. Xa era hora.

7 feb 2012

Da hipocresía e do cinismo políticos




                              

                               Cando a hipocresía comeza a ser de moi mala calidade, 
é hora de dicir a verdade.
Bertolt Brecht


   Vivimos tempos de hipocresía e de cinismo político. Cando é constante, a diario, perde calidade. Nótase. O público cacha a trola. Ve a contradición entre o que se di e o que se fai. Con todo, moitos políticos insisten. Basta ver unha cámara ou un micro para largar sen contemplacións. Continuas leccións de moralidade, recomendacións, chamamentos... iso si, polo noso ben. Apelacións constantes á responsabilidade, claro, dos demais. 

   Noam Chomsky sostén que este é un dos males centrais da nosa sociedade. Un hipócrita é unha persoa que acocha, con mellor ou peor fortuna, as súas verdadeiras intencións. Cando vai unida ó cinismo, é dicir, á falla de vergoña á hora de mentir, sen parpadexar, estamos diante dun cara lavada. Un modelo de individuo (ou individua) que fala e fala sen que lle suban as cores, artistas da simulación e do disimulo, mestres da dobre moral. O mesmo Xesús de Nazaret cualificou ós escribas e fariseos de hipócritas.

   O concepto de cínico cambiou moito co paso do tempo. En orixe, a escola cínica, a que fundaron algúns discípulos de Sócrates no século IV a.C, recibiu aquela denominación de forma despectiva, polo seu modo e maneira de vivir, xa que desprezaban as riquezas e os bens materiais. Hoxe, un cínico, pouco ten que ver con aqueles da Grecia clásica. En realidade, o cinismo actual no que non cre é na bondade e na sinceridade da maioría dos seres humanos. 

   Na actualidade podemos escoitar a unha persoa, con mantilla ou sen ela, con varios postos e salarios, non menores por certo, pedir austeridade ós demais, esixirlles solidariedade para saír dunha crise herdada, resignación para aceptar os recortes, acusalos de vivir por riba das súas posibilidades, de gastar máis do que ingresan, de ser uns privilexiados por ter un traballo fixo, decretar que as baixas deixen de pagarse nos primeiros 21 días, e lindezas similares. En definitiva, dureza cos máis febles, traballadores, funcionariado e clases medias, e comprensión e apoio ós poderosos, cos principais responsables da crise, da corrupción e do saqueo sen fin das arcas públicas.

   Falan de reformas estruturais, laborais, económicas, de reformismo, de cambio, ata encher a boca, con autoridade, sen mover un músculo, mentres que o que en realidade buscan é retroceder, deconstruír, está máis de moda, ata desmontar o Estado de Medioestar, aínda que sexa a machadas, iso si, necesarias, imprescindibles, inevitables.

   Adalides da liberdade, de empresa claro, adoradores dos sacrosantos mercados, partidarios do casino financieiro, da ausencia de normas e de controis, dos pelotazos, dos desaloxos, da exclusión dos sobrantes, da sociedade dividida, porque ¡aínda hai clases!.

   Os que adoutrinan a diario, os que mellor pratican a loita ideolóxica nestes tempos escuros, os que impoñen a súa moralidade privada, de seita, os idearios, os que queren retirarnos da nosa condición de cidadáns e facernos outra vez súbditos, por amedrentamento, culture of fear, son os mesmos que renegan da cidadanía e dos dereitos humanos, os que propiciaron a obxección e a desobediencia civil, os que dobregan a súa dignidade diante das sotanas e dos campanarios.

   E retroceden, regresan ó pasado, a zancadas, con paso firme e decidido, pretas as filas, na condición da muller, na igualdade, nos dereitos civís, nos anticonceptivos, no aborto, en relación coas minorías, coa inmigración, sen desemulo, alentando a xenofobia e o racismo, ¡vista a la derecha!. E na lei de costas, construíndo muros e balados...e...

   E o fan con maioría absoluta, democraticamente, por condición natural, ¡nacidos para mandar!. Amos.

   P.D.
Si perden dous puntos de apoio por mes, antes dun ano, deberían caer no anonimato. 

Sen embargo, vivimos tempos de hipocresía e de cinismo.


   

   



   

1 feb 2012

CIDADANÍA vs CIVICA





        Parece que estamos condenados –irremisiblemente- a vivir reformas (ou contrareformas) educativas cada vez que se produce un cambio de goberno. Nisto somos únicos. Con acordo ou sen el, poñemos todo patas arriba: contidos, organización, obxectivos, materias, denominacións, estrutura... ¡cada dous anos e medio!. Unha cifra de marca. Resulta difícil atopar algo similar no mundo. Refírome a unha media aproximada desde que aprobamos a Constitución de 1978. Parece delirante. Unha maquinación para tolear ó alumnado, pais e nais, profesorado, en definitiva, a toda a comunidade educativa.
        José Ignacio Wert, o novo ministro de educación, non quere pasar por menos. Aínda que non presenta unha lei nova de reforma educativa, na practica, estamos diante de cambios substanciais que afectarán de maneira profunda a todo o sistema.
        Non quero agora analizar as reformas anunciadas polo ministro na Comisión de Educación do Congreso dos Deputados. Tempo haberá. Limitareime a facer algunhas reflexións sobre a decisión de substituír a materia de Educación para a Cidadanía e os Dereitos Humanos por unha Educación Cívica e Constitucional.
        Sabíamos das intencións do PP. Foi un cabalo de batalla, antes durante e despois de aprobarse a súa implantación en 2006. Nas anteriores eleccións e nas últimas, Mariano Rajoy anunciou reiteradamente que a suprimiría. Iso era o que demandaban os sectores máis integristas, a súa desaparición pura e dura. Sen alternativa. Paulatinamente empezaron a escoitarse voces, bastante tímidas, de substituíla por unha materia menos “problemática”, máis “neutral”, menos “controvertida”.
        Pola súa procedencia, a socioloxía, polos seus estudios de opinión e os comentarios manifestados en diversos medios, Wert non parecía un integrista. E tirou pola vía da substitución. Si escoitamos ós que aplauden coas orellas veremos cales son os intereses que se acochan detrás da decisión. Algúns, os máis extremos, a xerarquía eclesiástica, as asociacións católicas, os sindicatos dereitistas, estaban pola supresión, sen máis miramento. Eran partidarios de dedicar eses tempos de relativismo moral e “doutrina socialista” ás matemáticas ou ás linguas, que falta fan...
        Nin uns nin outros pensan, por exemplo, no horario da relixión adoutrinadora cando suspiran por un mellor aproveitamento lectivo...
        A idea dunha materia como a anunciada, Educación Cívica e Constitucional, neutra, aséptica, despoxada de controversias, non é nova. Trátase, en definitiva, de retirar o que os centros concertados  relixiosos xa adaptaran ó seu ideario, é dicir, os modelos familiares, a pluralidade social, diversidade, dereitos das mulleres, igualdade, minorías, dereitos humanos, maneiras de vivir, e todo aquilo relacionado coas relacións interpersoais, sexualidade, anticonceptivos e demais asuntos da entreperna, que tanto preocupan a algúns.
        Á espera de coñecer con exactitude os contidos concretos, polo avanzado, os novos contidos serían temas xa abordados nas materias de sociedade, sobre todo, historia europea e valores constitucionais. Como anunciou o propio ministro, lonxe de  calquera tentación de adoutrinamento ideolóxico.
        A Conferencia Episcopal, a principal opositora á Educación para a Cidadanía e os Dereitos Humanos, xunto cos sectores máis ultracentristas, apresuráronse a aplaudir a decisión. Os mesmos que adoutrinan a diario, dentro e fora da escola, concertada ou non, os que añoran a imposición dos seus propios valores morais privados a todos, os que promoveron unha auténtica cruzada mediática e mobilizadora contra Cidadanía, os obxectores, aqueles que predicaron mesmo a desobediencia civil, están hoxe de parabéns. As súas teses e o seu apoio vese agora ben recompensado.
        Tal e como teño comentado e escrito[1], nesta cuestión, como noutras, somos unha auténtica anomalía histórica. A intolerancia está tan alentada desde institucións relixiosas e políticas que mesmo ignoramos as recomendacións internacionais que asinamos, do Consello de Europa, da UE, da UNESCO, da ONU, en relación coa cidadanía democrática e os dereitos humanos desde hai xa moitos anos.
        Federico Mayor Zaragoza afirma que “a aprendizaxe da democracia é a pedagoxía da paz”. Si excluímos os asuntos “controvertidos”, “problemáticos” da escola, estaremos anulando a capacidade crítica do alumnado. Ou acaso a democracia, a paz, a dignidade, a desigualdade, a inxustiza, a non discriminación, a liberdade... non son temas controvertidos?. E si nos referimos ás actitudes, ós valores, ou ás normas ?.
        Si por adoutrinamento  entendemos o conxunto de medidas e de prácticas educativas, e de propaganda, usadas polas elites sociais dominantes como medio de control social[2], as reformas, mellor dito, as contrareformas, anunciadas por José Ignacio Wert, particularmente, a supresión da materia de Educación para a Cidadanía e os Dereitos Humanos para substituíla por unha Educación Cívica e Constitucional “neutra” ten, tamén, unha clara intencionalidade ideolóxica xa que, baixo unha aparencia de neutralidade educativa, acóchase sempre un código ético, explícito ou non. Do que se trata é de saber si ese código que sustenta ese modelo educativo é o mínimo común denominador para convivir en democracia, as virtudes cívicas, ou se trata, polo contrario, dun código moral privado de crenzas, costumes e tradicións a impoñer ó conxunto da sociedade.


[1] Vid. Dios Diz., M. (2010): La paz como cultura: fontes e recursos dunha pedagoxía para a paz. Editorial Milenio, Lleida.
[2] Vid. Wikipedia.

31 ene 2012

Un día escolar pola paz magnífico...





   Pasou o 30 de Xaneiro, Día Escolar pola Paz. E como dicimos en Galicia, pasou o día, pasou a romaría... pero non está de máis, lembralo.
   Temos que empezar por recoñecer que a idea dos Paraugas pola Paz foi excelente. Seguida con entusiasmo por moitos colexios e escolas infantís, nas aulas de plástica, especialmente, decoráronse centos deles. Tanto no acto que celebramos pola mañá na Casa de Rosalía de Castro, en Padrón, como pola tarde, no Auditorio da Cidade da Cultura, o traballo dos cativos e cativas, coas súas profes, foi magnífico. Tivemos ocasión de velo e de recoñecelo cos aplausos dun público entregado, pais e nais, sobre todo.




   Na Casa de Rosalía, nenos e nenas moi pequenos, de tres, catro e cinco anos,  acompañados polo seu profesorado, colocaron os seus paraugas, grandes, pequenos, cheos de cor, ó pé da Casa Museo, unha foto de familia, fantástica. No Salón de Actos poemas, cancións, representacións, das unitarias, do IES Camilo José Cela, do Xelmírez II de Santiago, da Asociación Ambar de Riveira. Un acto fermoso como poucos co patrocinio da Fundación Rosalía de Castro, coa súa presidenta á fronte, Helena Villar Janeiro, coa testemuña da concellala de educación, os medios, as teles, e as cámaras de fotos a todo gas...o paseo pola Horta da Paz un final estupendo para unha mañá soleada que acompañou.


   Pola tarde, o Auditorio da Cidade da Cultura vestiuse de cor e paraugas, nos accesos, no escenario, dos colexios de Vite II, López Ferreiro e Fontiñas, de alegría infantil, ó escoitar ó alumnado do IES Antón Fraguas tocar e cantar na apertura musical. O espazo cheo a rebentar, pais e nais, sobre todo, cámaras e flaxes, o concellal de educación, Angel Currás, a deputada Carme Adán e o deputado, Xaquín Fernández Leiceaga, profesorado, voluntariado...


   E foron subindo ó escenario, nenos e nenas, cos seus paraugas, con poemas, con peticións, con obriñas de teatro, e falamos, en representación do Seminario Galego de Educación para a Paz, do concello, e chegou o momento de Paúl Ríos, entrañable, humilde, modesto, como corresponde a un home de paz, clarificador, falou de Euskadi, agradeceu o Premio, dos amigos do Seminario Galego de Educación para a Paz, explicou o seu papel, sen protagonismos, facilitando, favorecendo, animando... a reconciliación, o acordo, a consulta, o diálogo, a forza da palabra, da persuasión, o insistencialismo.
   E clausurou Xoan Curiel, coa súa música, cos nenos e nenas facendo coros, un día fantástico para facer a paz de todos os días, grazas a todas e todos, parabéns.
   

20 ene 2012

30 de Enero, Día Escolar por la Paz: Aquí seguimos, como el primer día



        Son ya muchos años. Muchas cosas han cambiado desde 1985, cuando empezamos a promover la celebración en las aulas gallegas el Día Escolar por la Paz. Teníamos pelo. Menos años. La misma ilusión. Vvíamos los finales de la Guerra Fría, que era caliente en muchos lugares interpuestos. El Muro de Berlín no había caído. Nadie podía imaginar que lo haría en cuatro años. Ni siquiera Gorvachov. Cantábamos “El Bayon de la OTAN”, con la Trinca, rataplan, rataplan, rataplan..., los euromisiles occidentales apuntaban a la ya muy desteñida URSS, y la Educación para la Paz empezaba.
         El desarme, obviamente, estaba en el centro de nuestras preocupaciones, y los Derechos Humanos, siempre los Derechos Humanos, el currículum de la noviolencia, la Declaración Universal de 1948, precisamente, el mismo año en el que Mahatma Gandhi, moría asesinado, ¡qué paradoja!.  
         Llorenc Vidal, un inspector de educación mallorquín, desde mediados de los años ‘60, venía animando, con desigual fortuna, a colegios e institutos, a conmemorar, cada 30 de Enero, aquel magnicidio. Él fue el auténtico impulsor de las primeras celebraciones en España del DENYP (Día Escolar de la Noviolencia y la Paz). Nosotros simplemente lo seguimos.
         Éramos muy pocos, unos aquí y otros allá, como diría el poeta Manuel María, desparramados por la geografía gallega, promoviendo iniciativas alrededor de esta fecha, Suso Jares, Calo Iglesias, yo mismo, en Vigo, en Catoira, y muy pocos centros más. Sin embargo, desde mediados de los años ‘80, la celebración se fue extendiendo, había ya una reivindicación concreta, un llamamiento al profesorado, las primeras Unidades Didácticas, los primeros encuentros, conferencias, mesas redondas, talleres..., tímidamente el Día Escolar por la Paz empezaba a conocerse, poco a poco, sin apoyos, de manera voluntaria, el profesorado se sumaba, y no era fácil. Blandos, conciliadores, ingenuos, utópicos... era de lo mejor que nos llamaban.
         Habría que esperar a la Ley de Educación del ‘90, a la LOGSE, para que la Educación para la Paz pase a ser un eje transversal obligatorio del currículo. Fue un cambio radical, propiciado, obviamente, por el trabajo previo de muchos grupos y organizaciones como la nuestra, en el conjunto del Estado, entidades de educación e investigación para la paz, agrupadas hoy en AIPAZ, que nacen en aquellas mismas fechas, algunas alrededor del Movimiento de Objeción de Conciencia, el MOC y de la campaña anti-OTAN.
         La transversalidad, es decir, que los objetivos, contenidos, metodologías, actividades, de la Educación para la Paz, atraviesen e impregnen el currículo en todas direcciones y, sobre todo, la vida de los centros, se fue convirtiendo, quizás sin quererlo, en tangencialidad, es decir, tocaba el currículo, en un día, por ejemplo, el de la paz, y luego desaparecía. También, debemos reconocerlo, hubo escaso interés institucional por ella, se hizo muy poco en formación del profesorado, se veía con mucha desconfianza, y el balance final no fue especialmente positivo. Muchas expectativas y pocas nueces. Por eso, la Educación para la Ciudadanía y los Derechos Humanos, que recogía muchos de los contenidos transversales anteriores, se hizo materia diferenciada y con profesorado específico.
         Y la Conflictividad y la Violencia escolar se vió, por fin, como un problema. Y Jokin nos dejó a todos fríos, en Hondarribia. Era 2004. Y comenzaron en serio los Planes Integrales para la Mejora de la Convivencia Escolar, los Planes de Convivencia de Centro, los Observatorios, los Equipos de Mediación y Tratamiento de Conflictos.
         Y aquí estamos, a las puertas de un nuevo 30 de Enero, persistiendo en la importancia de la celebración, pero, sobre todo, de la incorporación diaria de la Educación para la Paz al currículo, en la prevención de las violencias, en el fomento de la convivencia, en el apoyo a los equipos de mediación y tratamiento de conflictos, a la igualdad de género, los derechos humanos, el diálogo y la interculturalidad, la justicia y la noviolencia, los valores cívicos y democráticos, la ciudadanía, objetivos con los que simbolizar -en un día- el trabajo de todo un año, de tantos años.
         El Seminario Gallego de Educación para la Paz, igual que hace 26 años, ofrece su colaboración al profesorado. En su web: www.sgep.org pueden encontrar numerosos recursos didácticos, propuestas, como la de los Paraguas por la Paz, una manera muy vistosa y lúdica de organizar las celebraciones de este 2012.
         Y como en años anteriores, ese día, el 30 de Enero, lunes, tenemos una cita con el alumnado de Padrón en la Huerta de la Paz de la Casa de Rosalía de Castro, y por la tarde, la tradicional ceremonia de entrega del Premio Portapaz, en esta ocasión, a Paul Ríos, portavoz de Lokarri, Red Ciudadana Vasca por el Acuerdo, la Reconciliación y la Consulta, artífice de la Conferencia de Paz de Aiete, que dió paso al final definitivo de las acciones armadas de ETA, probablemente la mejor noticia del 2011.
         Felicidades y gracias a todo el profesorado, al que sigue considerando que la Cultura de la Paz merece la pena, que los Derechos Humanos siguen de actualidad, que los valores cívicos y democráticos no son una moda, y que la convivencia escolar, se construye,  la construimos, cada día, y todos los días, con las manos juntas, nunca alzadas, que diría Federico Mayor Zaragoza. Gracias.

Manuel Dios Diz es maestro, licenciado en Geografía e Historia por la USC. Preside el Seminario Gallego de Educación para la Paz y dirige la Fundación Cultura de Paz en Galicia. Forma parte del Observatorio Estatal de la Convivencia Escolar.

19 ene 2012

Aquí seguimos, como o primeiro día...



30 de Xaneiro, Día Escolar pola Paz
Aquí seguimos, como o primeiro día
Manuel Dios Diz

    Son xa moitos anos. Moitas cousas teñen cambiado desde 1985, cando empezamos a promover a celebración nas aulas galegas do Día Escolar pola Paz. Tiñamos pelo. Menos anos. A mesma ilusión. Daquela viviamos os finais da Guerra Fría, que era quente en moitos lugares interpostos. O Muro de Berlín non caera. Ninguén podía imaxinar que o faría en catro anos. Nin sequera Gorvachov. Cantabamos o “Bayon da OTAN”, coa Trinca, rataplan, rataplan, rataplan..., os euromisís occidentais apuntaban a URSS, e a Educación para a Paz empezaba. O desarmamento, obviamente, estaba no centro das nosas preocupacións, e os Dereitos Humanos, sempre os Dereitos Humanos, a Declaración Universal de 1948, precisamente, o mesmo ano en que Mahatma Gandhi, morría asasinado, ¡que paradoxo!.
         Llorenc Vidal, un inspector de educación maiorquino, desde mediados dos anos ’60, viña animando, con desigual fortuna, a colexios e institutos, a conmemorar, cada 30 de Xaneiro, aquel magnicidio. El foi o auténtico impulsor das primeiras celebracións en España do DENYP (Día Escolar de la Noviolencia y la Paz). Nos simplemente o seguimos.
       Eramos moi poucos, uns aquí e outros acolá, como diría Manuel María, espallados pola xeografía galega, promovendo iniciativas arredor desta data, Suso Jares, Calo Iglesias, eu mesmo, en Vigo, en Catoira, e moi poucos centros máis. Sen embargo, desde mediados dos anos ’80, a celebración foise estendendo, había xa unha reivindicación concreta, un chamamento ó profesorado, as primeiras Unidades Didácticas, os primeiros encontros, conferencias, mesas redondas, obradoiros..., timidamente o Día Escolar pola Paz empezaba a coñecerse, pouco a pouco, sen apoios, de maneira voluntaria, o profesorado sumábase, e non era fácil. Brandos, conciliadores, inxenuos, utópicos... era do mellor que nos chamaban.
         Habería que esperar á Lei de Educación do ’90, á LOGSE, para que a Educación para a Paz pasase a ser un eixe transversal obrigatorio do currículum. Foi un cambio radical, propiciado, obviamente, polo traballo previo de moitos grupos e organizacións como a nosa, no conxunto do Estado, entidades de educación e investigación para a paz, agrupadas hoxe en AIPAZ, que nacen naquelas mesmas datas, algunhas arredor do Movemento de Obxección de Conciencia, o MOC e da campaña anti-OTAN.
         A transversalidade, é dicir, que os obxectivos, contidos, metodoloxías, actividades, da Educación para a Paz, atravesaran o currículum e a vida dos centros, en todas direccións, foise convertendo, quizais sen querelo, en tanxencialidade, é dicir, tocaba o currículum, nun día, por exemplo, o da paz, e logo desaparecía. Tamén houbo escaso interese institucional por ela, fíxose moi pouco en formación do profesorado, víase con moita desconfianza, o balance final non foi especialmente positivo. Moitas expectativas e poucas noces. Por iso, a Educación para a Cidadanía e os Dereitos Humanos, que recollía moitos dos contidos transversais anteriores, fíxose materia diferenciada e con profesorado específico.
         E a conflitividade e a violencia escolar veuse, por fin, como un problema. E Jokin deixounos a todos fríos, en Hondarribia. Era 2004. E comezaron en serio os Plans Integrais para a Mellora da Convivencia Escolar, os Plans de Convivencia de Centro, os Observatorios, os Equipos de Mediación e Tratamento de Conflitos.
         E aquí estamos, ás portas dun novo 30 de Xaneiro, persistindo na importancia da celebración, pero, sobre todo, da incorporación diaria da Educación para a Paz ó currículum, na prevención das violencias, no fomento da convivencia, no apoio ós equipos de mediación e tratamento de conflitos, igualdade de xénero, dos dereitos humanos, do diálogo e da interculturalidade, da xustiza e a nonviolencia, dos valores cívicos e democráticos, da cidadanía, obxectivos cos que simbolizar -nun día- o traballo de todo un ano, de tantos anos.
         O Seminario Galego de Educación para a Paz, igual que hai 26 anos, ofrece a súa colaboración ó profesorado. Na súa web: www.sgep.org podedes atopar numerosos recursos didácticos, propostas, como a dos Paraugas pola Paz, unha maneira moi vistosa e lúdica de organizar as celebracións deste 2012.
         E como en anos anteriores, ese día, o 30 de Xaneiro, luns, temos unha cita co alumnado de Padrón na Horta da Paz da Casa de Rosalía de Castro, e pola tarde, a tradicional cerimonia de entrega do Premio Portapaz, nesta ocasión, a Paul Ríos, voceiro de Lokarri, Rede Cidadá Vasca polo Acordo, a Reconciliación e a Consulta, artífice da Conferencia de Paz de Aiete, que dou paso ó remate definitivo das accións armadas de ETA, probablemente a mellor nova de 2011.
         Parabéns e grazas a  todo o profesorado galego, ó que segue a considerar que a Cultura da Paz merece a pena, que os dereitos humanos seguen de actualidade, que os valores cívicos e democráticos non son unha moda, e que a convivencia, constrúese,  construímola, cada día, e todos os días, tamén na escola, coas mans xuntas, nunca alzadas, que diría Federico Mayor Zaragoza. Grazas.

Manuel Dios Diz é mestre. Preside o Seminario Galego de Educación para a Paz e dirixe a Fundación Cultura de Paz en Galicia. Forma parte do Observatorio Estatal da Convivencia Escolar.

12 ene 2012

Cando a Nécora deixou de ser un marisco...

  
 Sei que o máis sensato sería calar. O máis prudente. Protexerse co típico (e tópico) "deixemos que a xustiza faga o seu traballo" ou "respectemos os tempos xudiciais", frases un millón de veces repetidas e coas que, en moitas ocasións, acochamos a covardía. Mais como a insensatez e a imprudencia, neste caso, son virtudes cívicas que cultivo e a cacería está a piques de consumarse, vou falar.
   Sobre o xuíz Baltasar Garzón Real téñense dito (e escrito) moitas cousas. Os que o coñecemos persoalmente, mesmo na proximidade, certamente, non somos imparciais. Temos datos, anécdotas, comentarios, risas, cánticos... que a maioría descoñece. Por iso, a obxectividade, esa máxica ubicación dos neutrais, a pureza anxelical, non vai con nós. Dicímolo abertamente. Somos subxectivos. Pódenos o afecto, o corazón, os sentimentos, a distancia curta.
   Pero escoitamos, lemos, mesmo a persoas que recoñecemos, que admiramos, comentarios diversos, ben e mal intencionados, resentidos, vingativos, técnicos, xurídicos, xente do común, laudatorios. Baltasar Garzón, para ben ou para mal, levanta paixóns. Ten amigos incondicionais e, desde logo, inimigos poderosísimos. Incansables. Dentro e fora da xudicatura, nas audiencias, no Supremo, na política, nos partidos. Algúns, revirados, outros envexosos, e unha maioría social, agradecida. ¡Mágoa de máis como el!.
   Para nós o xuíz Garzón é un home honrado e valente, de Torres, Xaén, de orixe moi humilde, coraxudo, incansable, comprometido ata os tuétanos coa xustiza, cos dereitos humanos, coa vida, inimigo do narcotráfico e da violencia, respectuoso coas vítimas da ditadura, inflexible coa corrupción, por iso ten o noso respaldo e o de tanta xente de ben, aquí e en todas partes. 
   Non é perfecto, erra, como calquera ser humano. Sen embargo, no seu horizonte, nada máis lonxe que a inxustiza ou a vulneración consciente de dereitos e liberdades. É unha referencia internacional. Admirado, recoñecido, o xuíz español máis laureado. Unha autoridade, un exemplo, na persecución dos crimes contra da Humanidade, innovador na defensa da idea da xustiza universal. O caso Pinochet foi, sen dúbida, o máis coñecido. Naquel preciso momento, cando ordena a detención do ditador chileno en Londres, decidimos concederlle por unanimidade o Premio Portapaz. Desde aquela é socio de honra do Seminario Galego de Educación para a Paz. No seu despacho, na Audiencia Nacional, o conservaba, alí o vimos, con Carmen Durán, amiga fiel, hoxe vicepresidenta da súa fundación.
   Agradecémoslle a Garzón a súa coherencia, as firmes conviccións xurídicas, políticas, humanas. Como tanta xente do común. As mulleres da Praza de Maio arxentinas, nais e aboas, ós demócratas chilenos. Galicia enteira, porque ten unha débeda eterna con Garzón. Practicamente todo o  realizado contra do narcotráfico nas nosas costas é obra del, mesmo o uso do patrimonio dos narcos para actividades de recuperación dos toxicomanos, desde o instante en que todo o mundo coñeceu que a Nécora era algo máis que un marisco sabrosísimo. E Oubiña, Sito Miñanco e os Charlíns... saíron do anonimato protector. 
   E as familias dos asasinados e paseados durante a Guerra Civil e o franquismo, máis de 100.000 persoas aínda nas cunetas, ¡en pleno século XXI!, ou a cidadanía que sinte repugnancia e indignación por tanto chourizo protexido polas urnas. Porque de ben nacidos é ser agradecidos.
   Admírano os medios xurídicos internacionais, as numerosas universidades que o recoñecen a cotío cos seus máximos galardóns e distincións.
   E o apoiamos entidades como a Plataforma Galicia con Garzón, da que formamos parte. Porque sabemos que os malvados o temen e o odian, delincuentes, narcotraficantes, terroristas, ditadores e corruptos. Tíñanllas gardadas. E os Mans Limpias, ¡que vergoña! e Falange Española y de las Jons. Tramas escuras. Conexións. Fíos directos coa envexa e o rancor.
   Solidarizámonos con Garzón, porque o merece, polo que representa e simboliza. A cacería remata. Botalo da carreira xudicial, o obxectivo. Todo parece minuciosamente urdido. A democracia, o sistema xudicial, están a proba. Resulta difícil de entender que o primeiro condenado da trama que el destapou, a Gurtel, poda ser o propio Baltasar Garzón. Vivir para ver...
   Sabe que non está só. Sinte o cariño. Das mulleres e homes de ben. Como remataba Manolo Rivas o seu Manifesto de apoio, aquel que limos na Praza do Obradoiro, o 25 de Setembro de 2009, así queremos  poñer hoxe o fin:
 "É un cruel sarcasmo que a única persoa imputada respecto dos crimes do réxime fascista español sexa xustamente o primeiro xuíz que se atreveu a investigar eses crimes. Estamos ante un episodio máis da Historia Universal da Infamia".
Grazas a ti, Baltasar, a Nécora, empezou a ser moito máis que un marisco...

10 ene 2012

30 de Xaneiro, Día Escolar pola Paz:Fuxir das rutinas





Cando nos achegamos a unha nova edición do Día Escolar da Nonviolencia e a Paz (DENYP), na súa denominación completa e tal como a acuñou Llorenç Vidal, alá por mediados os anos '60, en coincidencia co aniversario da morte violenta do Mahatma Gandhi, un 30 de Xaneiro de 1948, sempre nos asaltan as mesmas dúbidas. 

É verdade que a data foise consolidando co paso do tempo nos colexios e institutos, aínda que con tratamento desigual segundo os territorios e tamén en función dos niveis dos centros, non é igual o seguimento da celebración en educación infantil que en primaria ou en secundaria.

   Tamén é certo que nos Plans e nas programacións de centro e de aula, o 30 de Xaneiro, é unha data sinalada e recoñecida. Incluso as autoridades educativas do Estado e dalgunhas CC.AA. establecérona oficialmente e promoven a súa conmemoración. En Galicia, na actualidade, moi timidamente.

   Debemos recoñecer, así mesmo, que as cousas cambiaron moito en España, en Galicia, e no sistema educativo desde que o citado inspector mallorquino decidise impulsar esta efeméride. Unha data proclamada polas Nacións Unidas para celebrar cada 21 de Setembro e que aquí conviñemos, adaptándoa mellor ao noso calendario escolar, que tivera lugar, o 30 de Xaneiro.

   Particularmente, a educación para a paz, os valores cívicos e democráticos, os dereitos humanos, a violencia, a discriminación, a fame, a guerra, a desigualdade, a inxustiza... iso que chamamos os grandes problemas non resoltos da humanidade, non existían nin nos currículos nin na práctica educativa de mediados dos anos '60 e por bastantes anos aínda, agás honrosísimas excepcións. O propio concepto de Educación para a Paz, os seus contidos e metodoloxías, empezan a construírse nos '80 e será a lei do '90, a LOGSE, a que promova a súa incorporación como un eixo transversal obrigatorio, cun balance, visto en perspectiva, non moi satisfactorio, fundamentalmente pola deixación das autoridades educativas. Esa foi unha das razóns para que os seus contidos fosen incorporados posteriormente á nova materia de Educación para a Cidadanía e os Dereitos Humanos como un complemento e reforzo do seu tratamento transversal. Unha asignatura que está hoxe na corda floxa e que a dereita política e relixiosa combateu irresponsablemente desde os seus inicios.

   José María Toro, con ocasión do Congreso Estatal da Convivencia Escolar celebrado recentemente en Xaén, insistía en que quizais, ademais de celebrar o Día Escolar pola Paz, cada 30 de Xaneiro, cousa que debemos facer e que el fai apaixoadamente, sería moito mellor (e desde logo máis efectivo) celebrar a paz de todos os días e preguntarmonos e interpelar ao alumnado sobre onde está a paz, en que lugar debemos buscala. Porque non está, como adoitamos crer, fóra de nós, nos grandes líderes mundiais, nos malvados, nin tampouco nas pombas que soltamos, ou nos paneis que debuxamos, nas mans de cores que estampamos en muros e corredores... como ás veces cre o noso alumnado, senón que debemos aprender a escoitar a voz de nosa propia conciencia (Jonan Fernández), dentro do noso corazón, desde aí é desde onde construímos a paz, cada día, connosco mesmos e cos demais. Tal e como o dicía maxistralmente o propio Mahatma Gandhi: "Os únicos demos que existen no mundo aniñan dentro do noso propio corazón".

   Tranversalmente, na materia de Educación para a Cidadanía e os Dereitos Humanos, nas horas de titoría, en todas e cada unha das materias, dentro e fóra das aulas, no Plan de Centro, no clima escolar, a educación é sobre todo atmosfera, dicía Henry Adams, temos que aprender a construíla e así celebrar a paz de todos os días, a convivencia, compartir vivencias xuntos, para que o 30 de Xaneiro, non se converta nunha rutina, para que a paz sexa algo máis que un conto de pombas e globos, flor dun día, cada ano, por moi brillante que sexa.

   Porque as rutinas, sabémolo moi ben, anulan a paixón e sen paixón dificilmente podemos aprender e educar para facer as paces, así en plural, fronte a todas as violencias.

   Pola nosa parte, o Seminario Galego de Educación para a Paz, suxire, nesta ocasión, reflexionar, debater, traballar sobre "A aprendizaxe da democracia na escola", sobre un texto magnífico de José Tuvilla, con distintos recursos e materiais que podedes baixar da nosa web: www.sgep.org

   Ademais, promovemos a campaña internacional "Paraugas pola Paz" moi lúdica e moi vistosa, na que o alumnado decora e debuxa sobre paraugas textos, cores, imaxes, para logo facer unha marcha ou exposición.

   Por último, o mesmo día 30, pola mañán, ás 12:00, como ven sendo habitual desde hai anos, convocamos a colexios e institutos da comarca de Padrón, na Casa de Rosalía de Castro, na Horta da Paz, nun acto no que os rapaces e rapazas son os protagonistas, len manifestos, poemas, representan obras e, nesta ocasión, desfilan cos paraugas decorados.

   Pola tarde, ás 19:00 horas, no Auditorio da Cidade da Cultura de Galicia, en Santiago de Compostela, ten lugar a tradicional cerimonia de entrega do PREMIO PORTAPAZ, o do ano 2011 corresponde a D. Paul Ríos, voceiro de Lokarri, polo seu papel e o da súa entidade na organización da Conferencia de Aiete, en San Sebastián, que deu paso ó remate definitivo das accións armadas de ETA. Pronunciará unha conferencia seguida de coloquio e a entrada será libre para calquera persoa interesada. Ó rematar haberá unha Cea de Homenaxe.

   Que teñamos, que teñades, un feliz Día Escolar da Nonviolencia e a Paz, neste 64 aniversario da morte de Gandhi,  para que o 30 de Xaneiro sexa o principio da celebración da paz de todos os días...