DECLARACIÓN INSTITUCIONAL POLO DÍA INTERNACIONAL DA NONVIOLENCIA, Mércores, 2 de Outubro

     

     Con motivo da conmemoración, o vindeiro Mércores, 2 de Outubro, do DIA INTERNACIONAL DA NONVIOLENCIA, proclamado por Nacións Unidas (http://www.un.org/es/events/nonviolenceday/), no aniversario do nacemento de Mahatma Gandhi, e co obxecto de chamar a atención das persoas, institucións, organizacións non gobernamentais, sociedade civil en xeral e, particularmente, dos centros educativos, sobre o valor da nonviolencia, da paz, do diálogo e da negociación, como instrumentos para abordar a resolución pacífica dos conflitos e a mellora da convivencia, o Seminario Galego de Educación para a Paz, fai tamén un chamamento ás forzas políticas parlamentarias galegas para que atopen vías de entendemento e concordia sobre as violencias que existen na sociedade que estamos a vivir e sobre a súa prevención e erradicación.

         Ningunha acción violenta, directa, estrutural ou cultural, pode estar xustificada nunha sociedade democrática. A violencia, en ningunha das súas formas, pode admitirse nun estado de dereito como método para acadar obxectivos políticos, sociais ou culturais. A nonviolencia activa, a desobediencia civil, a obxección de conciencia ou a insubmisión pacífica fronte a leis ou políticas inxustas están lexitimadas e deben ser contempladas no ordenamento xurídico nunha sociedade autenticamente democrática e avanzada. Porque a nonviolencia é moito máis que non ser violentos, é buscar e promover alternativas para reducir o sufrimento e o dano entre os seres humanos.

         Polo mesmo, a apoloxía da violencia, en calquera das súas formas, por acción ou omisión, do franquismo, do fascismo, do nazismo, do terrorismo, do belicismo, da desigualdade, do sexismo,  do racismo, da xenofobia, non son aceptables nunha formación política democrática e, en consecuencia, non poden ser amparadas nin toleradas, polo que deberan ser perseguidas de oficio.

         De acordo coa Resolución A/RES/61/271, da Asemblea Xeral do 15 de Xuño de 2007, das Nacións Unidas, debemos reafirmar hoxe a relevancia universal do principio da nonviolencia e promover tódolos esforzos, individuais e colectivos, para construír unha Cultura de Paz, tolerancia e comprensión entre os pobos.

         Por último, o Seminario Galego de Educación para a Paz reitera o chamamento para que a Ponencia Conxunta do Parlamento Galego co fin de aprobar unha Lei de Fomento da Cultura da Paz de Galicia, constituída oficialmente na anterior lexislatura, se faga efectiva no actual periodo de sesións, e como proba inequívoca de que as forzas políticas parlamentarias galegas comparten principios e obxectivos en materia de paz e nonviolencia.

Jesús Vázquez Abad, o demócrata.

  

 O pasado 23 de Setembro, o diario EL PAÍS publicaba unha entrevista co Conselleiro de Educación e Ordenación Universitaria, Jesús Vázquez Abad cun titular certamente provocador e insultante para moitos sectores da cidadanía galega. Dicía: "Los que se oponen al decreto del gallego no son demócratas". Non podía ser máis oportuno. Respondía así ó auto do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG) que considera ilegal o coñecido como decreto do plurilingüísmo, particularmente, a enquisa realizada ós pais e nais do alumnado de educación infantil sobre o idioma vehicular. Non é a primeira vez que os tribunais de xustiza fallan contra de decisións políticas da Consellería.

   Nin corto nin perezoso, Abad, deslinguado, foi moito máis alá: "Quienes se oponen a ella están fuera del sistema democrático y de las leyes que ellos mismos votaron". Veña, ei carballeira!!!. 

   Mais continuou, como un auténtico hooligan, víndose arriba: "Se están descubrindo día tras día y a las pruebas me remito cuando apoyan a grupos terroristas".

   Este individuo, que chegou a Conselleiro polo cota ourensán, leva facendo méritos diante do seu xefe, Alberto Núñez Feijóo, desde o primeiro día. O seu descoñecemento do sector educativo, especialmente, do non universitario, é tan elocuente que, na anterior lexislatura, correuse o dito aquel de "Mira quen manda na Consellería", en referencia a un Director Xeral que ía para conselleiro pero, cousas das cotas, tivo que aceptar, por un tempo, ser un subalterno de Vázquez. Non aguantou moito.

   Jesús Vázquez Abad, como demócrata de novo cuño, non sabe escoitar, goberna por decreto, ordeno e mando, pasa dos órganos colexiados, da Mesa Sectorial de Educación, do Consello Escolar de Galicia, do Observatorio Galego da Convivencia Escolar, ou mesmo do TSXG. Acóchase, fuxe do Parlamento, prefire falar sen oposición, rodeado de aduladores, de cámaras e medios afíns, que compra coas axudas que reparte, e minte máis que fala. 

   Pero, sobre todo, sinte inquiña polo ensino público, polo seu profesorado, aínda que coa boca chea, de cando en vez, lanza falsas loubanzas sen credibilidade algunha. Recortou presupostos públicos mentres reforzou os concertos privados, mesmo segue a financiar a centros sectarios, do OPUS DEI, que segregan ó alumnado por sexo, vulnerando sentencias firmes dos tribunais de xustiza. Pechou escolas públicas, diminuíu docentes, máis de 1.000 nunha lexislatura. Desmantelou por completo a estrutura de formación do profesorado en servizo. 

   E en materia de convivencia escolar actuou con vergoñento cinismo. Usou a chamada Lei de Autoridade para colar, pola porta gateira, a primeira enquisa ós pais, sobre o galego. Cargouse todo o avanzado polo goberno bipartito, o Plan Integral de Mellora da Convivencia Escolar, os Plans de Convivencia de Centro e o Observatorio, un modelo consensuado con máis de 40 entidades da comunidade educativa, pais e nais, profesorado, alumnado, MRPs, Consello Escolar, sindicatos do ensino... e rubricado publicamente polo propio presidente Pérez Touriño. Por non falar nada da cultura propia que aborrece e teme.

   Ben, pois este individuo, pola súa práctica o coñecemos, ven dar agora leccións de democracia, de diálogo, de pacto e de entendemento, de concordia, presumindo de demócrata, acusando e insultando á cidadanía, a toda aquela que non comulga coas súas rodas de muíño. Os que discrepamos coas súas políticas, para el, non somos demócratas e mesmo apoiamos a grupos terroristas. Probablemente, Jesús Vázquez Abad, na liña de que todo o que non pensa como el, é ETA, acabe por considerar que, nosoutros, o propio Seminario Galego de Educación para a Paz, a quen quixo destruír, por activa e por pasiva, tamén somos ETA, ou compañeiros de viaxe... que infamia.

   Coñecín a tódolos conselleiros de educación da Xunta de Galicia, desde os primeiros anos '80. Gardo bos recordos de moitos deles, coa maioría compartía poucas cousas. Con algúns, máis. Cacharro Pardo, Vazquez Portomeñe, María Jesús Sainz, Suárez Vence, Piñeiro Permuy, Celso Currás, Laura Sánchez. Podo asegurar, con certo coñecemento, que Jesús Vázquez Abad, é o último e o peor de todos. Tamén pasará, aínda que o estrago será moito maior, por desgraza. 

   Das declaracións no País, non se retractou nin o fará. Como bo demócrata de toda a vida, non o necesita. Os terroristas somos os outros. 

   Por certo, a foto que encabeza este artigo non é unha montaxe. Parabéns ó seu autor porque recolle, meridianamente, a catadura moral da personaxe, criado na camada da nova democracia do PP.

   

   

   

Convivencia vs. seguridade escolar

   Xa sei que leva varios anos en funcionamento. Trátase da Comisión de Seguimento do Plan Director de Convivencia e Seguridade Escolar que preside o Delegado do Goberno en Galicia, Samuel Juárez. En realidade ten un nome máis alongado, "Plan Director para la Convivencia y Mejora de la Seguridad en Centros Educativos y sus entornos". Din que participaron moitos colexios e institutos no curso pasado. Nada menos que 678 e algo máis de 80.000 alumnos e alumnas e case que 5.000 pais, nais e titores. Entre as actividades máis demandadas estiveron as charlas de prevención do acoso en Internet e nas redes sociais (ciberacoso), fomento da convivencia escolar, bandas xuvenís, prevención da violencia en xeral. Por suposto non esquezo a vixianza e seguridade nos arredores dos colexios e institutos, a actividade máis propia da policía nacional e a garda civil.

   

   Sen embargo, debo recoñecer que cando vin estas imaxes publicadas en varios medios de comunicación, logo da Roda de Prensa de presentación do Plan para o curso académico que comeza, doume un arrepío.

   Comparto que os corpos e forzas de seguridade do estado fagan labores de vixianza nos arredores dos centros escolares para garantir a protección dos cativos e cativas, combater a delincuencia ou o tráfico ou venda de substancias prohibidas. Sen dúbida é un dos seus cometidos. Vaia polo tanto o meu recoñecemento e gratitude.

   Agora ben. Non sei a que ven poñer en relación estas medidas de protección coa convivencia escolar. Sinceramente, non o entendo. A educación nos colexios e nos institutos é responsabilidade principal do profesorado. Tamén nos asuntos relacionados coa convivencia e a súa mellora. Polo mesmo, a prevención das violencias, do acoso ou ciberacoso, a conflitividade é unha competencia interna de cada centro educativo, ten que figurar, e figura, no seu plan de centro, no seu proxecto educativo e, nomeadamente, nos Plans de Convivencia.

   Por que entón o interese en vincular churras con merinas?. A convivencia coa seguridade nos arredores dos centros?. O profesorado cos policías e gardas civís?. Haberá quen diga: xa están aquí os esquerdistas de sempre e os seus prexuízos contra das forzas policiais. Ou, son cousas dos buenistas que todo o arranxan con pombas e globos...

   A dereita política, de maneira especial a galega, tradicional onde a haxa, cando atopa un problema, tende a vincular a súa solución coa policía, o exército ou a garda civil. Non é broma. Basta lembrar a cantareira deste verán, os lumes son cousa dos incendiarios. Ben, e a partir de aquí, hai algo máis?. Algo para prevelos?. Responsabilidades políticas?.  Como dicía recentemente o deputado de AGE, Antón Sánchez, é como si repetiramos ata a saciedade que a delincuencia é responsabilidade dos delincuentes. Ben, e que máis?.

   O Conselleiro de Educación e Ordenación Universitaria, Xesús Vázquez Abad, probablemente o máis activo demoledor da educación pública en Galicia, da súa lingua e cultura, desde logo o peor da historia da autonomía galega, é un experto en leis, sentenzas, mellor dito, en pasalas polo forro, e en declinar responsabilidades, pasándollas sempre a outros. E en temas de convivencia escolar un auténtico inútil. Tan pronto chegou ó goberno da Xunta de Galicia, ignorou e ocultou todo o que nesta materia tiñamos avanzado, fundamentalmente, o Plan Integral de Mellora da Convivencia Escolar, asinado por máis de 40 entidades representativas da comunidade educativa, ou os Plans de Convivencia de Centro e o Observatorio Galego da Convivencia Escolar. No seu lugar, aprobou unha lei de autoridade, sen acordo algún, sen escoitar a ninguén, e meteu pola porta gateira, especialidade de Abad, a famosa enquisa ós pais e nais sobre o galego, recorrida e sentenciada como ilegal. Logo preparou un Protocolo, como nel ben sendo habitual, sen falar con ninguén, sen apoio de ninguén, sen escoitar a ninguén, para detectar e actuar, en 12 días!!! diante dun caso manifesto de acoso escolar e trasladando toda a responsabilidade ós centros.

   E no tema que nos ocupa, a convivencia escolar, parece que si, que a Xesús Vázquez Abad, a música militar, si que o sabe levantar, a mala reputación de Paco Ibáñez, adaptación do poema magnífico de Georges Brassens. Por iso non sorprende o Plan Director da Comisión de Seguimento presidida por Samuel Juárez, uniformes, policías, gardas civís, non só para coidar a seguridade fora dos colexios e dos institutos. Tamén dentro. Charlas uniformadas para falarlles ó alumnado de violencia, convivencia, acoso ou ciberacoso. Acaso non existen en Galicia entidades suficientes na sociedade civil para abordar estes asuntos nos colexios e institutos?. Non resulta moito máis axeitado que o tratamento destas realidades as aborde profesorado especializado?. Non temos no mundo académico e universitario persoas expertas nestas materias?.

   A que ven, entón, este despregue de efectivos dos corpos e forzas de seguridade do estado por colexios e institutos?. Acaso non teñen mellores ocupacións que facer?. Canto nos custa?. 

   Por moi satisfeitos que estean na Comisión de Seguimento do Plan Director para la Convivencia y Mejora de la Seguridad en Centros Educativos y sus entornos, deberan limitarse a iso, ós arredores e á contorna dos centros educativos. Do de dentro, por favor, deixádenolo ós profesionais do ensino. Moitas grazas.

Sobre violencias e resistencias galegas

As violencias, así, en plural, para comprendelas, para explicalas, para prevelas e atallalas, temos que estudalas, coñecelas. E non é fácil. Moito menos trasladar á opinión pública reflexións en tempo limitado sobre temas tan complexos, a peito descuberto, como fai habitualmente o Beiras.

Son moitos, e moi poderosos, os que hoxe empezan a estar preocupados, non tanto polas súas declaracións sobre a recente e desproporcionada condena a catro independentistas galegos, senón polas grandes expectativas electorais de Alternativa Galega de Esquerda (AGE) xa que, segundo as últimas enquisas, podería mesmo duplicar en estes momentos, os magníficos resultados xa acadados nas autonómicas, cando irrompeu no panorama político galego con nove actas de deputado. Algo teñen que estar a facer ben, digo eu.

A súa acción parlamentaria, baseada na confrontación, firme e contundente, en contraste coa anterior lexislatura, onde a oposición parecía adormecida e narcotizada polo poder, está poñendo en evidencia, diante da cidadanía galega, a un Partido Popular, con maioría absoluta, mais asentado na mentira e na falsidade. E o mérito, ó meu entender, é de Beiras e dos parlamentarios e parlamentarias de AGE.

Tanto é así, que co inicio da nova lexislatura, percíbese unha actitude distinta por parte do PP, tamén no resto da oposición, a respecto de AGE. As bancadas populares recollen o guante e comprenden que, o adversario a bater, o inimigo, que diría Gila, é o Beiras e o seu grupo.

Lamentablemente, a presidenta do Parlamento, Pilar Rojo, quen debería gardar as formas e dirixir os debates con ecuanimidade, nesta nova estratexia, actúa como unha axente máis, ás veces a máis relevante, ó servizo dos intereses do partido ó que pertence. Somentes escoita, curta, chama á orde, expulsa, limita gravemente os dereitos de representación, ós parlamentarios e parlamentarias de AGE, mentres que ignora, é dicir, tolera e ampara, os insultos, ás veces de trazo groso, da bancada popular. E algo parecido acontece cos medios de comunicación máis afíns.

A práctica totalidade da cidadanía e as forzas políticas denuncian e condenan a violencia directa, aquela que todos identificamos con facilidade. Sen embargo, existen outras formas de violencia, seguindo a Galtung, a estrutural, a cultural, por exemplo, máis opacas, máis sutís, que mesmo se negan a recoñecer. Por iso costa tanto a algúns condenar o franquismo, ou aceptar que determinadas políticas sanitarias, por exemplo, ou os desafiuzamentos, matan.

Certo é que Xosé Manuel Beiras non sempre está perfecto. Como mortal que é, emotivo, vehemente, duro, ás veces tamén erra. El mesmo o recoñece en moitas ocasións. Sen embargo ninguén pode negarlle a sinceridade e a súa enorme capacidade analítica e formación.

A sentencia que ven de coñecerse contra catro independentistas galegos condenados pola Audiencia Nacional por varios delitos probados, tenencia de explosivos, falsificación de documentos e pertenza a banda armada, está sendo utilizada, política e desmedidamente, contra de Beiras e AGE. Parece obvio.

Calquera que lera a sentencia, eu o fixen, con deteimento e sen prexuízos, 74 páxinas, si ten un mínimo de sensibilidade, compartirá que é unha auténtica desmesura, unha condena desproporcionada, ata 18 anos, a rapaces sen antecedentes deleitivos. Así o afirman prestixiosos xuristas. Porque a xustiza non pode pasar pola vinganza, nin pola exemplaridade. Por iso aborrezo dos linchamentos e dos tribunais de excepción, aínda que fosen populares. A proporcionalidade entre o delito probado e a pena é unha base inequívoca para facer verdadeira xustiza.

Son tamén moitos os xuristas que discrepan, confiemos nos recursos, a respecto dos feitos probados. Sen dúbida que hai explosivos, caseiros, limitados na súa capacidade de estrago. Como tamén documentos falsificados. Non hai dúbida. Sen embargo, a caracterización de Resistencia Galega como banda armada e terrorista, estable e organizada en Galicia, base da condena maior, tamén a poñen en dúbida moitos letrados.

A existencia de dous manifestos na rede de Resistencia Galega, reivindicando a loita armada e a violencia, para acadar obxectivos políticos, ademais de errada (vexamos o que acontece en Euskadi ou en Catalunya sen violencia), non proba a súa existencia e, moito menos, que teña infraestrutura, capacidade, recursos, vontade, para caracterizala como banda armada e terrorista. Cousa ben distinta sería considerar que existe en Galicia un fenómeno violento, desde hai varios anos, puntual, esporádico, que atenta de forma limitada, grave, pero limitada, contra de intereses bancarios, empresas ou mesmo locais de partidos, completamente repúdiabel, condenable, que debemos perseguir, atallar e non xustificar nin amparar.

De tódolos xeitos, explicar as causas da violencia, buscarlle solucións non simplemente policiais ou xurídicas, prevela para evitala, é unha responsabilidade da Política con maiúscula. Foi a ilustre galega, Concepción Arenal a que con tanto acerto afirmou que tiñamos que odiar o delito e compadecer ó delincuente a quen vía, como Beiras, como produto dunha sociedade concreta.

Cuestionar a lei de partidos políticos, a lei antiterrorista, ou mesmo a xurisdición da Audiencia Nacional, defender a proporción das penas, o achegamento dos presos, o respecto polas garantías xurídicas, ou os dereitos humanos, non significa xustificar ou amparar a violencia.

Por último, vincular o nacionalismo galego ou a reivindicación da soberanía nacional e ás forzas políticas que a defenden, en Galicia, co terrorismo, directa ou indirectamente, é un auténtico disparate, unha desmesura política, un cortalumes para frear, neste caso, o ascenso e influencia crecente de AGE na sociedade galega.

Peace Day

  

"Un mestre, un libro, un lapis, poden cambiar o mundo"

Malala Yousafzai

   Cada 21 de Setembro, desde 1981, a Asemblea Xeral das Nacións Unidas, chama á cidadanía global, ás institucións públicas, e dun modo especial, a escolas e docentes, a celebrar o Día Internacional da Paz, máis coñecido como Peace Day (Ver a Resolución 36/37). Foi en 2001 cando a ONU estableceu que ese mesmo día fose declarado de alto o fogo en tódolos conflitos a nivel mundial (Resolución 55/282). Son dous magníficos documentos sobre os que reflexionar co noso alumnado.

   Certo que a maioría dos medios de comunicación non dedican nin un pequeno espazo a estes asuntos. A Cultura da Paz, é verdade, non vende periódicos. Tampouco chama pola publicidade. Ten moita máis audiencia a cultura da violencia, da forza, do músculo. Chega con ver o tempo que as teles dedicaron onte a promocioar as ventas do videoxogo máis caro da historia, violento e sexista, para comprender que a paz, a concordia, o entendemento, son valores que hoxe non cotizan en bolsa.

   En Galicia e no conxunto do Estado, convimos hai xa case que 30 anos, que o 21 de Setembro non era a mellor data para celebrar o Día da Paz nas escolas xa que, neste barrio do planeta, estamos a comezar o curso, os cativos e cativas aínda andan a tomar contacto coas aulas, e o profesorado tamén. Parecía razoable buscar unha data máis acaída. Foi así que o movemento de educadores e de educadoras para a paz, por iniciativa de Llorenc Vidal, decidimos escoller o 30 de Xaneiro, aniversario da morte de Gandhi, como Día Escolar pola Paz.

   En calquera caso, como lembra Nacións Unidas, tódolos días do ano son bos para reflexionar e actuar a prol da tolerancia e o respecto mutuo, na procura dun mundo máis xusto e máis humano, máis pacífico, que valore positivamente a diversidade étnica, cultural, relixiosa, a nonviolencia, e a resolución pacífica dos conflitos.

   O chamamento ó remate das hostilidades nas frontes de batalla, nas guerras de guerrillas e demais accións armadas, aínda que somentes fose por un día, probablemente non será escoitado, a pesares de que as demandas de paz universal son cada vez máis clamorosas entre a cidadanía e a sociedade civil en todo o mundo.

   O Secretario Xeral da ONU, con ocasión deste día, fixo un novo chamamento (Ver. http://www.un.org/es/events/peaceday/2013/sg_message.shtml) no que pide á cidadanía que, a mediodía, hora local, gardemos un minuto de silencio en honor das vítimas que perderon a súa vida en situacións de conflito, tamén polas que teñen sobrevivido e sofren as consecuencias.

   Nesta ocasión, Nacións Unidas quere resaltar o papel da Educación para a Paz, clave para fomentar a cidadanía mundial e construír sociedades pacíficas, porque, como temos reiterado tantas veces, non hai paz, sen educación para a paz.

   O Seminario Galego de Educación para a Paz leva -desde 1985- traballando nas aulas e na sociedade, para promover os valores cívicos e democráticos na escola, os dereitos humanos, a convivencia, a interculturalidade, a igualdade entre homes e mulleres..., impartindo cursos de formación do profesorado, organizando encontros e xornadas, publicando materiais e libros de texto, unidades didácticas sobre os contidos e as metodoloxías da Educación para a Paz (Ver: www.sgep.org), documentais, curtas de ficción sobre o acoso escolar, recursos, contos, teatro, teatro de sombras, xogos e dinámicas de aula, celebrando o Día Escolar pola Paz e, cada día, transversalmente, nas materias de Educación para a Cidadanía, de Ética Cívica, de Filosofía, nas horas de Titoría, co Plan Integral de Mellora da Convivencia Escolar, por medio da educación afectivo emocional porque cremos firmemente que son os afectos e os sentimentos os mellores antídotos contra das violencias.

   Quizais non consigamos que o 21 de Setembro rematen as hostilidades armadas, nin sequera que o minuto de silencio sexa maioritario ou significativo, ou que a Cultura da Paz teña maior presencia nos medios. Sen embargo, cada un de nós, co noso comportamento, na nosa aula, na nosa casa, cos nosos fillos e fillas, dentro do noso propio corazón, poderemos empezar a construír un mundo diferente.

   A paz é unha demanda universal cada día máis sentida. A oposición á guerra avanza. Contra todo prognóstico a Cultura da Paz medra. Somos moito máis sensibles e intolerantes coas violencias do que nunca antes na historia da humanidade. Aínda que non o pareza lendo os titulares cada mañá, somos moito máis pacíficos que os nosos antecesores. E o seremos moito máis aínda. Abolir a guerra estase convertendo nun imperativo ético do século XXI. Como dicía Newton, construímos demasiados muros e non suficientes pontes.

   Das súas espadas farán reixas de arados e das súas lanzas, fouces. Non levantarán a espada uns contra outros nin se exercitarán para a guerra, dicía Isaías, hai tantos anos. Hoxe os dereitos humanos e sociais, toda a arquitectura lexislativa construída a escala planetaria, a xustiza universal, con tanto esforzo, son un referente ético para a cidadanía.

   Dicía María Zambrano que a paz é moito máis que unha toma de postura, é unha auténtica revolución, un modo de vivir, unha maneira de habitar o planeta, unha forma de ser persoa. 

   Educar para a Paz é, antes que nada, un acto de amor para co noso alumnado. O Manifesto de Sevilla (1986), feito propio pola UNESCO, afirma: A guerra e a violencia non son unha fatalidade biolóxica. Podemos poñer fin á guerra e ós sufrimentos que conleva. Non con esforzos illados, senón con accións comúns. Si cada unha, cada un, pensa que é posible, entón será posible. Os nosos antepasados inventaron a guerra. Todos nós podemos inventar a paz.

   Federico Mayor Zaragoza, ex- director xeral da UNESCO, dixo nunha ocasión que "A aprendizaxe da democracia é a pedagoxía da paz". Nada máis certo. Educando e practicando a democracia. Porque a democracia é precisamente o único sistema político que non pode impoñerse desde arriba ou desde un centro. Erran quen pensan que a democracia pode promoverse a base de bombazos.

   Neste 21 de Setembro, Peace Day, lembremos ás vítimas, ós máis de 100.000 mortos en Siria, ós millóns de desprazados. Pensemos nos nenos e nenas, nas mulleres, nos anciáns, na poboación civil, a principal afectada polas guerras modernas. Saudemos o acordo entre Rusia e os EE.UU, si impide a intervención militar norteamericana. Destruamos o armamento químico, todo, o que existe en Siria e o que fabrican e venden os estados máis poderosos para beneficio do complexo militar industrial, o gran dominio. Paremos a guerra. Abramos negociacións multilaterais de paz. Promovamos o diálogo e o entendemento entre os pobos. Impidamos a venta de armas ás partes en conflito. Deixemos de alimentar a confrontación armada e as caldeiras de odio. Demos unha oportunidade á paz. Fagamos as paces. Peace Day.

Paz e ben, de interese cultural, para Herbón

  

 Para quen seguira con atención o longo proceso administrativo e social que levou, finalmente, a que o Consello da Xunta de Galicia de onte, 12 de Setembro de 2013, declarase Ben de Interese Cultural (BIC) o convento franciscano de San Antonio de Herbón, en Padrón, o sucedido non ten dúbida algunha. Nesta película, con exceso de metraxe, os protagonistas e os antagonistas, quedaron ben retratados porque, como di a sabedoría popular, o tempo pon sempre a cada quen no seu lugar. Con todo, non estaría de mais, agora, coa satisfacción que da o comprobar que si se pode, lembrar algunhas cuestións.

   A solicitude de BIC para Herbón fíxose de maneira exquisita. Buscouse a máxima colaboración interinstitucional e acadouse. Nos primeiros momentos, alcalde, patrimonio, entidades sociais, orde franciscana, estaban de acordo, mesmo entusiasmados coa petición. Facíase imprescindible, era unha das condicións que poñía o Mº de Fomento para acceder á financiación con cargo ó 1% cultural. Abrimos unha negociación con Fomento, cando o presidía Xosé Blanco. Federico Mayor Zaragoza e mais eu estivemos en Madrid no despacho de Fernando Puig de la Bellacasa Aguirre defendendo o proxecto de restauración de máis de 1000 metros cadrados dun dos edificios do convento, moi deteriorado, para facer nel un Centro Internacional pola Paz, o que chamamos Lar da Paz. A acollida foi moi favorable. Mesmo el persoalmente visitou o convento. O apoio, en Patrimonio da Xunta de Galicia, foi tamén entusiasta. Pedro de Llano fixo un proxecto arquitectónico de restauración magnífico. E o alcalde, Fernández Angueira, daquela, non tiña problema algún.

   Tiñamos conseguida unha axuda de nada menos que de 700.000€ con cargo ó 1% cultural. Con tres condicións: iniciar a tramitación do BIC, aceptada por Patrimonio sen problema algún. A intermediación dunha entidade pública entre a orde franciscana e o Seminario Galego de Educación para a Paz, o concello ou a universidade e, por último, que a cesión dos espazos fose por un período de 50 anos. O noso Convenio en vigor o é por 20 anos renovables. E entón empezaron as dificultades.

   Algúns veciños, poderosos e influíntes no Concello de Padrón, en vista de que o proceso avanzaba positivamente, empezaron a ver problemas onde non os había, especialmente, porque o informe de Patrimonio establecía un perímetro, non solicitado, de protección especial arredor da muralla do convento. Presionaron ó alcalde. E este, en vez de impoñer cordura e responsabilidade, cedeu. Convocou unha asemblea veciñal, convidou e excluíu a quen quixo, axitou as augas, alarmou aínda máis, recolleu sinaturas e mesmo promoveu unhas alegacións a sabendas de que estaban fora de prazo. A parroquia fracturouse. As presións foron a máis. E as ameazas. Sobre todo contra do Prior Roberto Freire e as mulleres da asociación Sementar. Insultos, chamadas telefónicas, avisos, envelenamento de Alma, a cadela do convento, infamias, panfletos, declaracións en prensa (ver hemeroteca), inxurias, mesmo desde o púlpito, desprestixio persoal... e, ademais, presión política interna, dentro do PP para paralizar o BIC, en Patrimonio, na Comisión Provincial, na Orde Franciscana, en todas partes, o alcalde non paraba. A quen o escoitaba dicíalle que tiña dous grandes obxectivos, paralizar o BIC e sacar a Roberto Freire de Herbón. Houbo silencios elocuentes.

   Onde antes había acordo foise abrindo paso o desacordo. En Patrimonio, na Orde Franciscana, no Concello... dous anos de tiras e de afloxas. División, conflitividade social, alarma, declaracións en prensa... todo valía para xustificar a paralización do BIC. E así estivemos ata que rematou o prazo sen que Patrimonio decidira. O anterior Director Xeral, coas eleccións autonómicas ás portas, non quixo mollarse. A nova directora xeral, María del Carmen Martínez Insua, tomou o touro polos cornos e decidiu, cunha profesionalidade que a honra, aplicar o procedemento administrativo, impoñer a legalidade, manter o informe favorable e propor a concesión do BIC ó Consello da Xunta. Parabéns a ela e a tódolos funcionarios que se mantiveron firmes e non cederon ás presións. Norabóa e recoñecemento. E as máis de 1000 sinaturas recollidas, en Padrón e na rede, entregadas ó Provincial franciscano, Pai Castiñeira.

   Con todo, non conceder o BIC a Herbón sería un escándalo. Os recursos xa estaban anunciados, sobre a base do voto particular de Carlos Amoedo, representante da Universidade de A Coruña na Comisión Provincial de Patrimonio, vaia papelón fixeron. Non hai precedentes, que eu coñeza, dunha solicitude tramitada en tempo e forma, con tódolos informes técnicos favorables, que fose finalmente desestimada con alegacións en contra fora de prazo.

   A nota do Consello da Xunta quere ser condescendente co Alcalde, do seu mesmo partido, a quen alguén dou varios toques. Si tivera algo de dignidade, tería que irse. Resaltar que o BIC será compatible coa actividade agraria é unha obviedade, estaba na solicitude. Calquera pode velo. Como calquera pode ver as alegacións de Fernández Angueira, que aínda fora de prazo, foron desestimadas.

   A satisfacción, en calquera caso, non é completa. Roberto Freire, prior de Herbón, máximo defensor do BIC e da continuidade dos proxectos sociais, non estará alí para xestionalo, como el quería, como desexamos tódalas entidades que compartimos espazos no convento. Alma, a cadela envelenada, tampouco.

   Con tanta presión e tensión, a subvención de Fomento perdeuse. Os franciscanos non quixeron ampliar o prazo de cesión a 50 anos. Unha mágoa.

   E hoxe, en Herbón, xa non hai frades, non existe unha comunidade franciscana estable. Por iso a satisfacción pola declaración do BIC non é completa. Mesmo cando o Papa Francisco proclama que os conventos franciscanos non poden ser para facer diñeiro e negocio, con hoteis, restaurantes ou residencias de luxo, senón para poñelos ó servizo da sociedade, dos refuxiados, dos empobrecidos, dos perseguidos, dos máis necesitados.

   Roberto Freire, si alguén non o remedia, mirará cun sorriso desde a lonxanía e a frialdade do Cebreiro, e soñará con volver, outra vez, ó Herbón que tanto quere.

   

   

   

DECLARACION INSTITUCIONAL SOBRE SIRIA

       O SGEP MANIFÉSTASE EN CONTRA DUNHA INTERVENCIÓN MILITAR DOS EE.UU. EN SIRIA

CHAMA Á MOBILIZACIÓN SOCIAL DA CIDADANÍA PARA PARALA

   O Seminario Galego de Educación para a Paz, diante da posibilidade certa de que o goberno norteamericano bombardee Siria nas próximas horas, cos seus aliados máis entusiastas, mesmo sen o respaldo e o aval das Nacións Unidas, e con toda a opinión pública en contra, quere manifestar o que segue:

1º.- Siria leva dous anos nunha feroz guerra civil alimentada, fundamentalmente, polas potencias que controlan o Consello de Seguridade da ONU, xunto cos estados máis importantes da rexión, apoiando a un ou a outro bando en loita. A utilización de armamento químico diverso, vendido polos que agora poñen o berro no ceo, parece estar probado por ambas partes en conflito.

2º.- A intervención militar dos EE.UU. e dos seus aliados en Siria, por moito que se anuncie como puntual, rápida e cirúrxica, contra bases e instalacións militares do réxime de Bachar el Assad, producirá, sen dúbida, máis sufrimento e destrución, morte e desesperación, nun pobo que leva perdidas máis de 100.000 persoas e millóns de desprazados e refuxiados.

3º.- O dereito a protexer ou a utilización de armamento químico, de autoría dubidosa e múltiple, non poden ser esgrimidos como argumentos para os ataques pois é precisamente a poboación civil siria, de ambos bandos, a que sofre as consecuencias dunha guerra atroz de desgaste propiciada, precisamente, polos que agora se proclaman xendarmes internacionais vulnerando inequivocamente a legalidade internacional.

4º.- A decisión do Parlamento británico de non apoiar a intervención ten que facer reflexionar á comunidade internacional, ós parlamentos democráticos, incluído o español e o galego, e converterse nun exemplo a seguir co obxecto de forzar a Barack Obama, Premio Nobel da Paz, para que cambie de política e procure a vía da presión económica e diplomática, co liderado das Nacións Unidas e da Liga Árabe, que impoña un alto o fogo e permita abrir vías de negociación multilateral.

5º.- Por último, a mobilización social pacífica, a presión sobre os parlamentos e demais institucións democráticas, da cidadanía local e global, é a máis poderosa arma de construción de paz que existe. Neste senso, o Seminario Galego de Educación para a Paz apoiará tódalas iniciativas unitarias da sociedade civil e dos movementos sociais en contra da intervención militar en Siria e fai un chamamento para que, no caso de que finalmente teña lugar, a cidadanía responda con concentracións e actos de solidariedade co pobo sirio e pola paz.

Siria no punto de mira...

   

   Das atrocidades cometidas, por ambos bandos, en Siria, non sabemos da misa a media. Máis de dous anos de guerra civil deixan, por agora, 100.000 mortos e aproximadamente 2 millóns de desprazados. Sen contar cos miles de feridos e os destorzos causados nas infraestruturas, nos monumentos artísticos ou no medio ambiente.

   Chega con mirar o mapa de Siria e os estados cos que mantén fronteiras para entender a súa importancia xeoestratéxica e calibrar tamén as razóns das potencias locais e internacionais para manter aberta esta sangría.

   Todo parece indicar que a vitoria militar, para calquera dos bandos en combate, resulta difícil. Os apoios de cada quen parecen claros. Por parte dos "rebeldes", as potencias do Golfo, con Arabia Saudita e Qatar, aliadas de occidente, á cabeza. Pola de Bachar el Asad, nomeadamente, Irán, xunto con Rusia e China.

   Informes independentes diversos, desde hai anos, denuncian a utilización de armamento químico por ambos bandos. As imaxes coñecidas agora, difundidas polos opositores ó réxime de El Asad, amplificadas polos medios occidentais, amosan o horror da guerra, con independencia das armas utilizadas e as vítimas, maioritariamente nenos e nenas, mulleres e anciáns, é dicir, a poboación civil indefensa, o principal obxectivo militar nunha guerra moderna.

   A comunidade internacional, pero sobre todo, os estados que copan e vetan no Consello de Seguridade da ONU, son os principais provedores de material bélico ós bandos en conflito, tamén do químico. Detrás de cada bomba, de cada morteiro, de cada morto, está unha das potencias que usan e abusan das Nacións Unidas, cada día máis inútil, por obra e graza dos poucos estados que a controlan e cun Ban Ki Moon facendo un papel vergoñento.

   A utilización de armamento non convencional, químico ou de calquera outro tipo, non é unha novidade. Nin sequera os países occidentais, os que din representar a democracia e os dereitos humanos, teñen escrúpulo algún en usalo. Lembremos Iraq e as consecuencias terribles que está a sufrir a poboación, aínda hoxe, polo uso de uranio empobrecido por parte da coalición internacional.

   Por iso resulta dun cinismo atronador, dunha hipocrisía suprema, usar esta escusa para intervir militarmente en Siria. Non se trata de que Nacións Unidas interpoña forzas de contención, que se decrete un alto o fogo, que se abran negociacións entre as partes. Non. Trátase de repetir os erros cometidos anteriormente en Iraq, en Afganistán, en Libia, con respaldo da ONU ou sen el, de usar a OTAN para atacar e favorecer ós "rebeldes", derrocar o réxime e impoñer, unha vez máis, un goberno títere. O mesmo guión, a mesma historia. A mesma política. Sen sequera saber quen está detrás das numerosas faccións militares opositoras. Sen garantía algunha. Sen prever os enormes riscos derivados de incendiar completamente a rexión. 

   Os tambores de guerra son a música ambiental propia daquela xeografía, desde hai anos. E Occidente está empeñado en tocar de oído, sempre coa mesma melodía. Neocolonialismo de manual. Control e uso dos recursos naturais. Gobernos sumisos. Saqueo pleno garantido. Horror. Todo vale contra do inimigo. O islamismo como escusa. Sunnismo e cheísmo como tapadeira. 

   Pola contra, compre solidarizarse co pobo sirio, impedir que continúen as matanzas e a destrución, reclamar unha intervención efectiva das Nacións Unidas, asegurar e garantir un alto o fogo, abrir negociacións de paz, e que o conflito atope vías pacíficas de solución, por medio do diálogo. Non hai outra alternativa á guerra e á violencia. Europa tería que abandeirar esta política. E un Premio Nobel da Paz non digamos.

   Os falcóns, de tódalas pelaxes, aquí e alá, aborrecen destas iniciativas e as cualifican de "buenistas", inxenuas ou no mellor dos casos, de utópicas. Pois ben, como sempre, a contracorrente e co ventiño de cara. 

Non á guerra!

Non no noso nome!

   

   

Herbón, compás de espera...

  

  As entidades sociais e non lucrativas que vimos desenvolvendo actividades no Convento de Herbón, en Padrón, estamos nun compás de espera. A Asociación Galega de Amigos do Camiño de Santiago (AGACS), a Asociación de Nais e Pais de persoas con discapacidade intelectual da comarca do Sar (AMIPA), o Seminario Galego de Educación para a Paz (SGEP), Sementar, a Sociedade de Estudios Irienses (SEI) e Viravolta, despois de coñecer, por un comunicado ós medios de prensa, o pasado 1 de Agosto, que a comunidade franciscana do mosteiro de San Antonio de Herbón desaparecía, logo de 600 anos de actividade presencial no cenobio.

   As organizacións citadas, vimos de remitir unha carta conxunta ó Ministro Provincial da Orde Franciscana en Santiago de Compostela, José Antonio Castiñeira, co ánimo de coñecer, directa e persoalmente, as razóns de tal decisión e en que situación quedan os convenios de colaboración vixentes. Tamén para trasladar a nosa solidariedade, apoio e gratitude á comunidade franciscana de Herbón, en particular, ó seu xa ex- prior, Roberto Freire, e solicitar a reconsideración da decisión xa que pon moi en perigo a pervivencia dos proxectos xa que el, co seu dinamismo e bo facer, foi parte central da sinatura dos convenios existentes, o noso mellor interlocutor, unha persoa comprometida e involucrada nos distintos proxectos sociais. E porque foi el quen máis sufriu as presións e ameazas dos que non quixeron, nin queren, que o conxunto de Herbón sexa declarado Ben de Interese Cultural porque, supoñemos, teñen outros plans para aqueles espazos magníficos á carón do río Ulla.

   Claro que a Orde Franciscana ten todo o dereito a mover ós seus reducidos efectivos. Faltaría máis. Sen embargo, sorprende que, como di o vello dito, desvistamos un santo para vestir outro. En Herbón había, e hai, actividade social recoñecida, inequívoca, asumida formalmente pola Orde, valorada moi positivamente, aínda no mes de maio pasado. Mais o Pai Roberto foi o impulsor dos convenios en vigor, o seu maior sostén, sobre a base da confianza e do diálogo, coa súa humildade e dedicación. Sen a súa presencia en Herbón, todos nos sentimos un pouco orfos. Por iso pedimos a reconsideración da decisión.

   En maio pasado, o provincial e o goberno franciscano en pleno, estiveron en Herbón con tódalas entidades, co Prior, e manifestaron o seu apoio ás iniciativas que estabamos a desenvolver. Tamén o compromiso de informarnos previamente a calquera decisión que puidera facer variar os proxectos existentes. Non foi así. Desde aquela, durante case que dous meses, os rumores sobre o traslado de Roberto Freire foron en aumento, ate que foi efectivo. E tivemos confirmación oficial por medio dun comunicado de prensa emitido polo goberno da provincia franciscana. Non parece a mellor maneira de trasladarnos unha decisión dan relevante.

   O debate sobre si Herbón está ou non pechado carece de sentido. Os feitos cantan. No convento xa non hai frades. Podemos chamarlle como queiramos mais a comunidade franciscana de Herbón deixou de existir realmente o pasado día 1 de Agosto. E ningunha das entidades sociais que alí estamos sabemos a que aternos, en que condicións imos seguir desenvolvendo as nosas actividades, quen é a persoa responsable e interlocutor, quen atende, controla e vixia o recinto, as instalacións e os recursos, en que horarios, como afecta ós convenios en vigor.

   Por iso, o pasado Sábado, conxuntamente, remitimos unha carta ó provincial, Sr. Castiñeira, solicitando unha reunión urxente con todas as entidades. Este luns fixémola pública. Confiamos en que sexa posible antes de que remate o verán pois, en setembro, queremos ter tódalas dúbidas despexadas. 

   Diversas conversas telefónicas co Provincial apuntan a que teremos reunións bilaterais en breve. Son necesarias, imprescindibles, para clarificar a situación, desfacer entortos, analizar polo miúdo a situación e os convenios, pero a conxunta, tamén. Ogallá todo volva a normalidade. Debémosllo, sobre todo,
ó Pai Roberto. 

Silencio conventual

   

   Pasou xa unha semana. No convento de San Antonio de Herbón, en Padrón, non hai frades. O xa ex-Prior, Roberto Freire, descansa de varios anos de presións inauditas. Ameazas de morte telefónicas, envelenamento dos seus cans, insultos, insidias, calumnias, panfletos, homilías... unha auténtica infamia. Todo por defender, ó pe da letra, o espírito de Francisco de Asís, paz e ben. 

   Desde o primeiro momento en que chegou a Herbón, o Pai Roberto quixo dinamizalo, darlle vida, vinculalo con entidades e asociacións non lucrativas, de forte contido social. E así foi tecendo unha rede de complicidades. Sementar, Amipa, Viravolta, Asociación de Amigos do Camiño de Santiago, Instituto de Estudios Irienses ou o Seminario Galego de Educación para a Paz, tan diversas, tan distintas, complementarias, compartindo espazos e proxectos.

   A decisión de solicitar a declaración de Ben de Interese Cultural (BIC) para aquel conxunto, 48.000 metros cadrados amurallados, con enormes valores culturais, artísticos, históricos, medioambientais, á beira do río Ulla, foi o detonante dunha campaña infame contra del. Tratábase de acceder a financiamento para a restauración dunha parte do convento, con cargo ó 1% cultural do Mº de Fomento, e co obxecto de poñer en marcha o que chamamos Lar da Paz, un Centro Internacional pola Paz. Para iso era unha condición previa que o convento tivera en marcha o BIC. E así o solicitamos, en Patrimonio da Xunta de Galicia, con todo o seu apoio, na anterior lexislatura.

   A decisión de Patrimonio (que non nosa) de establecer un perímetro de protección de 150 metros arredor da muralla desatou a polémica. O alcalde, Fernández Angueira (PP), ate aquel momento firme defensor da iniciativa, revirou o seu criterio, ó parecer, por presión dalgún propietario do lugar, tamén do PP, que consideraba que a declaración BIC podía prexudicalo. E convocou ós veciños en Asemblea, claro, ós que el quixo. Non avisou ós frades, nin ás asociacións promotoras, e dedicouse a sementar unha inxustificada alarma social, irresponsablemente, dando pulo a toda clase de rumores: que si non se poderían poñer invernadoiros de pementos, que si habería que cubrilos con tullas, que si para mover unha pedra habería que pedir permiso a Patrimonio... e recolleu sinaturas en contra do BIC, e fixo alegacións, fora de prazo, e moveuse, moveuse moito, internamente no PP, en Patrimonio da Xunta, na Comisión Provincial.., na Orde Franciscana en Santiago, e tamén por Herbón.

   O Pai Roberto aguantou carros e carretas, co único apoio das asociacións de Herbón e moitos veciños. A Orde da que forma parte, lamentablemente, durante case que dous anos de presións, calou. Mesmo en momentos moi críticos. Convertérase nun estorbo para persoas poderosas. Algúns facían gala de que o problema de Herbón era o Prior...

   Mentres, internamente e coas asociacións, o goberno provincial franciscano co Pai Castiñeira á cabeza, dicía apoiar ó Pai Roberto e os proxectos sociais que el dinamizaba. A penúltima ocasión, no mes de maio, nunha reunión conxunta das entidades sociais co goberno provincial, alí, no propio refectorio do convento.

   Un mes despois, a decisión estaba tomada. Sen consultar, sen informar, contradicindo o que dixeran en maio. Os dous únicos frades de Herbón serían "reubicados". No convento deixará de vivir unha pequena comunidade franciscana por primeira vez en 600 anos. Algúns estarán moi contentos. Herbón non será BIC e tampouco un proxecto social. Roberto Freire xa non molestará máis. Sen embargo, conta coa solidariedade, o apoio e toda a gratitude das persoas e das entidades que colaboramos activamente con el nestes anos, contra vento e marea, Roma e Santiago. Unha historia que se repite, por desgraza, demasiadas veces neste país. Uns, moi poucos, poderosos, impoñen os seus criterios e intereses.

   A decisión de reubicar os frades de Herbón sorprende, máxime porque alí había actividade social recoñecida. Porque hai moi pouco que o Provincial manifestaba a súa vontade de darlle continuidade e apoio. Que pasou entón? Que cambiou en dous meses?.

   Ningunha das asociacións que convivimos en Herbón fomos consultadas nin sequera informadas previamente. Tampouco logo da toma da decisión. Case que dúas semanas despois, a única información, témola por unha nota de prensa publicada o día 1 de Agosto polo goberno provincial franciscano de Santiago. Tentaban desmentir un feito. En Herbón non quedan frades. Nin os haberá. A comunidade foi disolta. O debate de si está pechado ou non carece de sentido. O principal sostén do proxecto social de Herbón foi trasladado, algunhas voces falan de "castigado". No convento non hai ninguén. Aqueles espazos quedan sen vixianza, sen mantemento, sen atención directa. As asociacións sen referente. Os convenios, de facto, en suspenso, por moito que reiteren que seguen en vigor.

   Son moitas as persoas que saben dos intereses e ambicións inmobiliarias para con Herbón. Sempre existíu este ruxe ruxe. E algún proxecto concreto vinculado a persoas e a empresas poderosas. Unha Residencia para ricos, din algúns. A permanencia de Roberto Freire e das asociacións, un obstáculo.

   O aniversario da peregrinación de Francisco de Asís a Compostela, o ano que ven, negociada coa Xunta de Galicia, con toda pompa e boato, con visita (ou non) do Papa Francisco, lonxe de apaciguar os ánimos e os intereses, pode converterse nun fiasco para o auténtico espíritu franciscano.

   A día de hoxe, ningunha das entidades sociais de Herbón sabe en que condicións están, que responsabilidades teñen, quen é o novo referente franciscano, quen atende, vixía, controla, mantén as instalacións e os recursos existentes, de que maneira se van a materializar os convenios e en que termos poden quedar. Nada de nada. Sen explicacións. Silencio conventual.

   

    

   

CACIQUEANDO... Herbón non será BIC, nen tampouco un proxecto social

        Si alguén non o remedia, en moi pouco tempo, coa calada administrativa por resposta, o Convento Franciscano de Santo Antonio de Herbón, en Padrón, non será declarado Ben de Interese Cultural (BIC). Non sei si existen precedentes dun caso como este pero o asunto fede, particularmente, coa decisión franciscana de pechar e trasladar ós dous frades que alí quedaban.

        Como moitas persoas saben, en 2011, o Seminario Galego de Educación para a Paz, xunto con outras entidades, promovemos a declaración BIC para Herbón. Inicialmente todo foron parabéns e apoios. En Patrimonio da Xunta de Galicia, no Concello de Padrón, no Mº de Fomento e na Orde Franciscana. Todos -aparentemente- estabamos de acordo. Non había dúbida algunha.

        Tratábase, en esencia, de recoñecer e protexer os valores históricos, artísticos, culturais e medio ambientais duns magníficos espazos amurallados, de 48.000 metros cadrados, con varios edificios, claustros e igrexa, un conxunto que se remonta a nada menos que ó s.XIV.

        Pretendiamos tamén acceder a distintas liñas de financiamento, entre elas, á do Mº de Fomento, con cargo ó 1% cultural para, desta maneira, restaurar unha parte dos edificios, co obxecto de poñer en marcha o que chamamos “Lar da Paz”, un Centro Internacional pola Paz, base dun futuro Espazo-Museo, similar a Baketik no Mosteiro de Arántzazu, en Euskadi, ou o Museo da Paz de Gernika.

        Había en Herbón outras magníficas iniciativas socias coincidentes e complementarias, coas que compartimos proxecto común, como son, a creación dunha Casa de Acollida para nenos en situación de risco social (Viravolta), un Centro de Estudios Xacobeos e un Albergue de Peregrinos (xa en funcionamento e promovido pola Asociación Galega de Amigos do Camiño de Santiago), a Sociedade de Estudios Irienses, AMIPA, ou Sementar.

        O arquitecto Pedro de Llano fixo un proxecto restaurador extraordinario. E con toda a documentación xustificatoria presentamos a solicitude de BIC para Herbón nese ano 2011 en Patrimonio da Xunta de Galicia, unha condición imprescindible para acceder ó citado 1% cultural do Mº de Fomento.

        Patrimonio deulle o visto bo con entusiasmo e iniciouse a tramitación do expediente sen problema algún. Solicitáronse informes complementarios a diversos organismos, entre eles, ó Consello da Cultura Galega, que o apoiou. Tamén a USC manifestouse nos mesmos termos, favorablemente, e a Universidade de A Coruña.

        Sen embargo, o que fora un camiño de rosas institucional, tornouse -de súpeto- nun inferno de presións e manipulacións. Algúns veciños, alarmados irresponsablemente polo alcalde de Padrón, Antonio Fernández Angueira (PP) e por algún funcionario municipal interesado, logo de manifestar o seu apoio publicamente, empezaron a reconsiderar que o BIC atentaba contra dos seus plans porque, na súa opinión, dificultaría a propia existencia de invernadoiros de pementos arredor do recinto amurallado de Herbón, a posibles futuras construcións, ó Plan Xeral e a operacións inmobiliarias previstas. O grao de presión foi especialmente duro no lugar de Herbón, para co convento e o seu Prior, Roberto Freire, entusiasta defensor do proxecto común citado.

        O Alcalde, Fernández Angueira, converteuse no principal antagonista desta película horrenda. Dirixe teimudo as súas presións contra Patrimonio e a Comisión Provincial quen terían que ditaminar sobre o BIC, en última instancia. Alerta de graves conflitos no lugar, de división social extrema (alimentada previamente). Mesmo presenta alegacións fora de prazo e usa todas as súas influencias internas no PP. Visita en diversas ocasións San Caetano (os funcionarios non daban creto a tanta insistencia). Tamén á Comisión Provincial de Patrimonio. O seu obxectivo final: dinamitar o BIC para Herbón, paralizalo definitivamente.

        E o que todo parecía favorable, torceuse. Patrimonio foi incapaz de resolver negativamente o expediente na anterior lexislatura. A verdade, resultaba moi chocante coa súa actitude anterior favorable. Mais, contra todo prognóstico, a Comisión Provincial cedeu ás presións e manifestouse contrario ó BIC cun único voto particular en contra, moi valente, o do representante da Universidade de A Coruña, Carlos Amoedo. E desde aquela impúxose o silencio. A decisión estaba tomada. Tan só quedaba esperar e esgotar os prazos. Silencio administrativo negativo. Herbón quedaría sen BIC. Así, caladamente. Batalla gañada. Caciquismo de manual.

        En moi pouco tempo, si ninguén non o remedia, os intereses particulares de algúns, os de sempre, prevalecerán sobre o ben común. Como tantas veces.

        Dixemos daquela que, mais cedo que tarde, porque non se pode enganar a todo o mundo todo o tempo, saberiamos, de verdade, que había detrás de todas estas presións e o futuro que algúns tiñan reservado para o Convento de Santo Antonio de Herbón e a súa contorna. Libre xa da pérfida declaración de Ben de Interese Cultural... E o papel que cada quen xogou neste fiasco. Porque algúns si que temos memoria...

        A penúltima escena desta impresentable película ven ser o traslado ó Cebreiro do Prior de Herbón, Roberto Freire, e o paso da casa de Herbón a depender directamente da comunidade franciscana de Santiago de Compostela. As presións, finalmente, deron resultado. A cadea sempre rompe polo espazo máis feble.

        Mais recorreremos. E, si fose necesario, iniciaremos as accións legais oportunas.       

        Creo que Francisco, hoxe, en relación con Herbón, non podería dicir, paz e ben. Quizais só, que mágoa!!!.

Outro 25 de Xullo máis...

        A diversidade, a pluralidade, non teño dúbidas nisto, amosan a extraordinaria riqueza da natureza e da sociedade. Sen embargo, ás veces, afirmar a propia singularidade, insistir na diferenciación, marcar territorio, erguer balados de distinción, resulta profundamente decepcionante, máxime nun día, nunha data, de enorme valor simbólico (quizais precisamente por iso) como é o 25 de Xullo.

        O Día da Patria Galega, ou da Matria, do Apóstolo, Nacional de Galicia, ou da maneira que cada quen o nomee, non é unha data calquera no calendario. Representa, especialmente para o galeguismo, para os nacionalistas ou para os independentistas, un momento especial no que reivindicar os dereitos colectivos de Galicia, os desexos de máximo autogoberno, desde fórmulas federalistas, confederais, soberanas ou independentistas, todas elas lexítimas. Como tamén o son as daquelas galegas e galegos que están satisfeitos co grao de autonomía acadado ou mesmo das que pensan que a descentralización foi excesiva. Todas estas visións existen no país. Como tamén forman parte de nós aquelas que, por unhas razóns ou por outras, descoñecen ou pasan do 25 de Xullo, ó que ven, simplemente, como un día festivo máis para facer o que lles pete.

        Galicia é así de plural e de diversa, complexa, como todas as sociedades modernas. Nisto non somos unha excepcionalidade. Calquera proposta política de cambio, de transformación, témola que facer contando coas maiorías sociais, convencendo, dialogando coa cidadanía e as súas organizacións, respectando as súas miradas. Xa sei que, como esta tarefa e farto complicada, algúns, buscan ou soñan cos atallos. Pero, como pasa no conto, o atallo alonga e desvía, pero sobre todo, frustra.

        Parece que os galegos e as galegas estamos condenados a vivir, como norma, un 25 de Xullo en dispersión tribal. Oficialistas, galeguistas, nacionalistas, independentistas, federalistas e ausentes marcan territorio, visibilizan claramente os marcos, compiten entre si, por quen mobiliza máis, quen fai o acto máis orixinal, quen sae mellor na foto do día seguinte. Competencia fronte a colaboración política. E non aprendemos.

        No campo do galeguismo, do nacionalismo e do independentismo, quen tradicionalmente celebran o Día da Patria Galega, sempre hai razóns dabondo para afirmar o propio e xustificar a división. Sobran razóns, reais ou ficticias. Cada relato ten os seus seguidores. Argumentarios de parroquia, de confraría, de consumo interno que, parece mentira, seguen a funcionar, aínda que cada ano que pasa, máis xente está aburrida de tanta historia repetida e cansiña.

        Visto desde a cidadanía, creo eu, o espectáculo de división política, un día como este, resulta moi decepcionante. Claro que hai moito onde escoller, aínda que moi pouco aínda, todo xunto, no país. A división resta, fracciona, reduce... a credibilidade e a confianza. Somos poucos e mal levados.

        Sinceramente pensaba, inxenuo de min, deben ser os anos, que nesta ocasión, nacida a Alternativa Galega de Esquerda (AGE), con magníficos resultados e expectativas, todo sería máis fácil. Sen embargo, unha vez máis, estamos nas mesmas. Nin sequera como AGE foi posible unha convocatoria unitaria e conxunta, cos demais e internamente. Haberá un manifesto conxunto de AGE na véspera, o 24, diante do lugar onde estivo a editorial e a imprenta do grupo Nós, na Rúa do Vilar, polo dereito a decidir. Menos mal. E logo, de novo, que cada quen decida con que tribo prefire marchar, con uns, con outros, cos de máis alá, ou con ningún. Feliz día.